ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ਤਰਨਤਾਰਨ ਚੋਣ ਨਤੀਜੇ : ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਲਈ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ
ਤਰਨਤਾਰਨ ਹਲਕੇ ਦੀ ਹਾਲੀਆ ਜ਼ਿਮਨੀ ਚੋਣ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਰਚਨਾ ਬਾਰੇ ਅਨੇਕ ਪੱਖੀ ਸੰਕੇਤ ਉਭਾਰੇ ਹਨ
-
1744486201.png)
ਡਾ. ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਧਨੋਆ - Wed, 19, Nov 2025
- 13:50 EST
- 17
ਵੋਟਰ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਾਗ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ / File Photo
ਤਰਨਤਾਰਨ ਹਲਕੇ ਦੀ ਹਾਲੀਆ ਜ਼ਿਮਨੀ ਚੋਣ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਰਚਨਾ ਬਾਰੇ ਅਨੇਕ ਪੱਖੀ ਸੰਕੇਤ ਉਭਾਰੇ ਹਨ। ਦਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਤੀਜਾ ਕਿਸੇ ਪਾਰਟੀ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਈ ਜਿੱਤ ਜਾਂ ਹਾਰ ਦਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਡੂੰਘੀ ਪੜਤਾਲ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦੀ ਚੋਣ ਨੇ ਵਿਆਪਕ ਸਮਾਜਕ ਰੁਝਾਨਾਂ, ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਾਰੇ ਅਹਿਮ ਇਸ਼ਾਰੇ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਤਰਨਤਾਰਨ ਹਲਕੇ ਦੇ ਹਾਲੀਆ ਚੋਣ-ਨਤੀਜੇ ਸਿਰਫ਼ ਜਿੱਤ ਜਾਂ ਹਾਰ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤਕ ਚੇਤਨਾ, ਸਮਾਜਕ ਰੁਝਾਨ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਸੰਕੇਤ ਹਨ। ਇਹ ਨਤੀਜੇ ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿੱਖ ਵੋਟਰ ਇਸ ਹਲਕੇ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਪਸ਼ਟ ਲਹਿਰ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਵੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਅਕਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਆਸ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਜਿਤਾ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਲਕੇ ਦੇ ਮੱਤ-ਦਾਨ ਪੈਟਰਨ ਅਤੇ ਜੇਤੂ ਉਮੀਦਵਾਰ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇ ਪੰਥਕ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਪਈਆਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਉਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਵੋਟਰ-ਸਮੂਹ ਜਨਮ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਪਛਾਣ ਜਾਂ ਵਿਰਾਸਤੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਫੈਸਲੇ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਉੱਭਰਦਾ ਸਮੂਹ ਇਕ ਗੈਰ-ਪਛਾਣ-ਆਧਾਰਿਤ ਚੁਣਾਵੀ ਵਰਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਰਾਜਸੀ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਮੁੱਖ ਮਾਪਦੰਡ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੋਟਰ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਅਰਿਆਂ ਜਾਂ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਅਪੀਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਠੋਸ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਚੁਸਤ ਕਾਰਜ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਬੱਧ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮੂਹ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੀ ਆਸ, ਰਾਜ ਦੀ ਜਵਾਬਦੇਹੀ, ਅਤੇ ਜਨ-ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਸਮਰਥਨ ਦਾ ਨਵਾਂ ਮਾਪਦੰਡ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਤਰਨਤਾਰਨ, ਜੋ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿੱਖ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦਾ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਕੇਂਦਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਇੱਕ ਸੰਖਿਆਵਾਰ ਛੋਟੀ ਪਰ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਡੋਲ ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਚੇਤਨਾ ਨੇ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਦਮਦਾਰ ਅਸਰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਚੇਤਨਾ ਭਾਵੇਂ ਸਿੱਖ ਜਾਂ ਪੰਥਕ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਕ ਢਾਂਚੇ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਪੰਥਕ ਮੁੱਲਾਂ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਚੇਤਨਾ, ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਵੈ-ਗੌਰਵ ਨਾਲੋਂ ਇਸਨੇ ਨਾਤਾ ਕਟਿਆ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਚੇਤਨਾ ਹਾਲਾਂਕਿ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਅਡੋਲਤਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਯੋਗ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਧਿਆਨ-ਕੇਂਦਰ ਬਣੀ ਰਹੇਗੀ।
ਚੋਣ ਨਤੀਜੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੰਕੇਤ ਵੀ ਛੱਡਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਪੁਨਰ-ਸਥਾਪਨਾ ਹੁਣ ਟਾਲਮਟੋਲ ਨਾਲ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸੰਰਚਨਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੰਥਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਤੱਕ ਹਰ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ, ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਨੂੰ ਮੁੜ-ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਜਦ ਤਕ ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਆਪਣੀ ਸਾਂਝੀ ਨੈਤਿਕਤਾ, ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਨੀਤੀ-ਦਿਸ਼ਾ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਤਦ ਤਕ ਮੌਜੂਦਾ ਸਿੱਖ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮੁੜ-ਉੱਠਾਣ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
ਇਸ ਚੋਣ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਸਮਾਜ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਵਨਾਤਮਕ-ਆਧਾਰਿਤ ਰਾਜਨੀਤੀ ਹੁਣ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਤਰਕ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਸੋਚ, ਪਰਸਪਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਅਧਾਰਾਂ ’ਤੇ ਟਿਕੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਕਥਾ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਰਵਾਇਤੀ ਪੰਥਕ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਅਤੇ ਸਮੂਹਕ ਯਾਦ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪ੍ਰਯੋਗ ਤਦ ਹੀ ਅਰਥਵਾਨ ਹਨ ਜਦ ਉਹ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮਾਜਕ-ਆਰਥਿਕ ਸੰਦਰਭਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਜਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਣ।
ਚੋਣ-ਤਜਰਬਿਆਂ ਤੋਂ ਇਹ ਵੀ ਉਭਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਸਮੁਦਾਇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਲੈ ਰਹੇ ਇਸ ਨਵੇਂ ਚੁਣਾਵੀ ਵਰਗ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨ ਵੋਟਰ ਦੀ ਅਪੀਲ ਰੁਕਦੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਨਵੀਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਥਾ, ਨਵੀਂ ਸਾਂਝੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਣ-ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੋਟਰ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਤਰਕ-ਅਧਾਰਿਤ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਸਵਾਲਾਂ ’ਤੇ ਸਾਫ਼ ਸਟੈਂਡ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਰਣਨੀਤੀ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ।
2027 ਤੱਕ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਧਿਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ ਹੋਵੇਗੀ। ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀ ਮੁੜ-ਸਰਗਰਮੀ, ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ, ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਪੰਥਕ ਕਥਾ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ-ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਜਨ-ਸੇਵਾ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਹੀ ਕੋਈ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਸਿੱਖ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮੁੜ ਕਾਇਮ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਵੋਟਰ-ਮੰਡਲ ਦੀ ਇਹ ਬਦਲ ਰਹੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੰਵੇਦਨਾ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰਣਨੀਤੀ ਹੁਣ ਕੇਵਲ ਚੋਣ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਇਸ ਲਈ ਬੌਧਿਕ ਤਿਆਰੀ, ਸਮਾਜਕ ਸਮਰਪਣ ਅਤੇ ਨੀਤੀਗਤ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਲੋੜ ਹੈ।
Related
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
E Paper
Video
Comments
Start the conversation
Become a member of New India Abroad to start commenting.
Sign Up Now
Already have an account? Login