ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
વિદેશમાં કોણ RTI અરજી કરી શકે? ભારતીય મિશનોએ નિયમો કર્યા સ્પષ્ટ
અનેક ભારતીય મિશનો અરજદારો પાસેથી નાગરિકતાના પુરાવા તરીકે માન્ય ભારતીય પાસપોર્ટ રજૂ કરવાની માંગ કરે છે.
-
અંકિતા બૈદ્ય - Mon, 29, Jun 2026
- 05:20 EDT
- 9
પ્રતીકાત્મક તસ્વીર / Gemini AI Generated
ભારતની બહાર રહેતા ભારતીય નાગરિકો રાઇટ ટુ ઇન્ફોર્મેશન (RTI) અધિનિયમ, 2005 હેઠળ માહિતી મેળવવા માટે અરજી કરી શકે છે, જ્યારે ઓવરસીઝ સિટિઝન ઓફ ઈન્ડિયા (OCI) અને પર્સન્સ ઓફ ઈન્ડિયન ઓરિજિન (PIO) કાર્ડધારકોને આ અધિકાર નથી. વિવિધ ભારતીય રાજદ્વારી મિશનો દ્વારા જાહેર કરાયેલા RTI માર્ગદર્શિકામાં આ બાબત સ્પષ્ટ કરવામાં આવી છે.
ટોરોન્ટોમાં આવેલી ભારતીય વાણિજ્ય દૂતાવાસની RTI વેબપેજ પર જણાવવામાં આવ્યું છે કે RTI અધિનિયમ હેઠળ માહિતી મેળવવાનો અધિકાર માત્ર ભારતીય નાગરિકોને જ છે. તેમાં સ્પષ્ટપણે ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે કે OCI અને PIO કાર્ડધારકો RTI અધિનિયમ, 2005 હેઠળ માહિતી માંગવા માટે પાત્ર નથી.
ઇસ્તાંબુલ સ્થિત ભારતીય વાણિજ્ય દૂતાવાસે પણ સમાન જોગવાઈ દર્શાવી છે. તેમાં જણાવાયું છે કે અરજદારે ભારતીય નાગરિકતાનો દસ્તાવેજી પુરાવો, જેમ કે પાસપોર્ટના વ્યક્તિગત વિગતો ધરાવતા પાનાંની નકલ, રજૂ કરવી ફરજિયાત છે. કોપનહેગનમાં આવેલી ભારતીય દૂતાવાસ પણ ભારતીય નાગરિકતાનો પુરાવો માંગે છે અને માન્ય ભારતીય પાસપોર્ટને સ્વીકાર્ય દસ્તાવેજ તરીકે યાદીબદ્ધ કરે છે.
આ તમામ ભારતીય મિશનોમાં ભારતીય નાગરિકો, ભલે તેઓ વિદેશમાં રહેતા હોય, નાગરિકતાનો પુરાવો રજૂ કરીને RTI અરજી કરી શકે છે. જ્યારે OCI અને PIO કાર્ડધારકો આ માટે પાત્ર નથી.
24 જૂનના પાસપોર્ટ સેવા દિવસ નિમિત્તે વિદેશ મંત્રાલય (MEA) દ્વારા આપવામાં આવેલી સ્પષ્ટતા બાદ આ મુદ્દાએ ફરીથી ધ્યાન ખેંચ્યું છે. MEAના અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે ભારતીય પાસપોર્ટ એક પ્રવાસ દસ્તાવેજ છે અને તેને નાગરિકતાનો અંતિમ અથવા નિર્ણાયક પુરાવો માનવામાં આવતો નથી. તેમણે કહ્યું કે નાગરિકતાનો નિર્ણય નાગરિકતા અધિનિયમ, 1955 હેઠળ થાય છે, પાસપોર્ટ અધિનિયમ, 1967 હેઠળ નહીં.
કાનૂની નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું છે કે સરકારનું વલણ હાલના કાયદા સાથે સુસંગત છે. બોમ્બે હાઈકોર્ટ સહિતની અદાલતોએ પણ અગાઉ જણાવ્યું છે કે પાસપોર્ટ એક પ્રવાસ દસ્તાવેજ છે, નાગરિકતાનું પ્રમાણપત્ર નથી.
The recent statement by the Ministry of External Affairs (MEA) - - on #PassportSevaDivas, no less! - - clarifying that an Indian passport is primarily a "travel document and not conclusive proof of citizenship" has triggered a predictable wave of public bewilderment and…
— Shashi Tharoor (@ShashiTharoor) June 26, 2026
કોંગ્રેસના સાંસદ શશી થરૂરએ 26 જૂને X પરની પોસ્ટમાં MEAના આ વલણને "ફરક વગરનો ભેદ, જે સામાન્ય નાગરિક માટે અર્થહીન છે" તરીકે વર્ણવ્યું હતું.
થરૂરે લખ્યું હતું કે નાગરિકોને પાસપોર્ટ મેળવવા માટે પોલીસ ચકાસણી અને વિવિધ દસ્તાવેજોની તપાસમાંથી પસાર થવું પડે, પરંતુ ત્યારબાદ પણ પાસપોર્ટને નાગરિકતાનો નિર્ણાયક પુરાવો ન માનવો એ "હાસ્યાસ્પદ કાનૂની વિરોધાભાસ" ઊભો કરે છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે સુપ્રીમ કોર્ટ અગાઉ કહી ચૂકી છે કે આધાર કાર્ડ માત્ર ઓળખ અને રહેઠાણનો પુરાવો છે, નાગરિકતાનો નહીં. પરિણામે ઘણા ભારતીયો પાસે એવો એકપણ દસ્તાવેજ નથી જેને કાયદેસર રીતે નાગરિકતાના અંતિમ પુરાવા તરીકે માન્યતા આપવામાં આવી હોય.
તેમણે કાયદામાં ફેરફાર કરવાની માંગ કરી હતી જેથી માન્ય ભારતીય પાસપોર્ટ અને સામાન્ય આધાર કાર્ડને નાગરિકતાના નિર્ણાયક પુરાવા તરીકે માન્યતા આપવામાં આવે. તેમણે યુનિક આઇડેન્ટિફિકેશન ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (UIDAI) દ્વારા બિન-નાગરિક રહેવાસીઓ માટે અલગ દેખાવ ધરાવતું આધાર કાર્ડ રજૂ કરવાની પણ ભલામણ કરી હતી, જેથી બંને વર્ગો વચ્ચે સ્પષ્ટ ભેદ કરી શકાય.
ગુજરાતીમાં અન્ય સમાચારો વાંચવા અહીં ક્લિક કરો "ન્યુ ઇન્ડિયા અબ્રોડ ગુજરાતી"
Leave A Comment
Related
.png)
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
E Paper
Video
Comments
Start the conversation
Become a member of New India Abroad to start commenting.
Sign Up Now
Already have an account? Login