ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ઉત્કૃષ્ટતાનું સ્થાપત્ય
-
પ્રદીપ બી. દેશપાંડે - Sat, 04, Jul 2026
- 11:45 EDT
- 29
પ્રતીકાત્મક તસ્વીર / AI Generated
જ્યારે હું 1960ના દાયકાના અંતમાં અમેરિકા આવ્યો અને યુનિવર્સિટી ઓફ અલાબામામાં અંડરગ્રેજ્યુએટ વિદ્યાર્થી તરીકે પ્રવેશ લીધો, ત્યારે હું મારી સાથે એક વૈજ્ઞાનિક તરીકેની જિજ્ઞાસા અને ભારતીય સંસ્કારમાંથી મળેલા મૂળભૂત મૂલ્યો લઈને આવ્યો હતો. 2026ના દૃષ્ટિકોણથી પાછળ નજર કરું છું ત્યારે સમજાય છે કે અમેરિકામાં મારી સફર માત્ર કારકિર્દી નહોતી; તે સતત આત્મમૂલ્યાંકન અને સુધારાની પ્રક્રિયા રહી છે. ટેક્નિકલ સિસ્ટમો તેમજ માનવ જીવનમાં "ન્યૂનતમ વિચલન" (Minimum Variance) હાંસલ કરવાની સતત શોધ.
અમેરિકાએ મને તે એક વસ્તુ આપી, જે દરેક પ્રવાસી શોધે છે: પોતાની ક્ષમતાને સાકાર કરવા માટે એક વિશાળ અને મર્યાદાવિહોણી પ્રયોગશાળા. અહીં મને કેમિકલ એન્જિનિયરિંગમાં નિપુણતા મેળવવા માટે મજબૂત શૈક્ષણિક માળખું મળ્યું અને એવી વ્યાવસાયિક તક મળી કે જ્યાં પ્રથમ પ્રોસેસ કંટ્રોલ અને પછી સિક્સ સિગ્મા પદ્ધતિઓ દ્વારા સ્થાપિત માન્યતાઓને પડકારવાનો અવસર મળ્યો. પ્રોફેસર તરીકે અને સિક્સ સિગ્મા એન્ડ એડવાન્સ્ડ કંટ્રોલ્સના પ્રમુખ તરીકે મેં અનુભવ્યું કે એન્જિનિયરિંગના સિદ્ધાંતો પરિમાણો નક્કી કરવું, પરિણામોનું માપન કરવું અને સિસ્ટમમાં રહેલી ખામીઓનું વિશ્લેષણ કરવું માત્ર ઔદ્યોગિક પ્રક્રિયાઓ માટે જ ઉપયોગી નથી, પરંતુ માનવ ક્ષમતાને ઉજાગર કરવાની ચાવી પણ છે.
અમેરિકાની ઉદ્યોગસાહસિકતાની ભાવનાએ મને શિક્ષણજગત અને વાસ્તવિક જીવન વચ્ચેનો અંતર ઘટાડવાની તક આપી. મારા કાર્યમાં મેં સતત "આંતરિક અને બાહ્ય ઉત્કૃષ્ટતા" (Internal and External Excellence) ના માળખાની હિમાયત કરી છે. મને વિશ્વાસ થયો છે કે આ દેશે મને સૌથી મોટું જે દાન આપ્યું છે તે છે વિવિધ ક્ષેત્રોને એકસાથે જોડવાની સ્વતંત્રતા. કડક એન્જિનિયરિંગ પદ્ધતિઓને હાર્ટ રેટ વેરિએબિલિટી (HRV) અને RMSSD જેવા શારીરિક સ્વ-નિયંત્રણના માપદંડો સાથે જોડીને મેં એક નવા પ્રકારની સ્થિતિસ્થાપકતાની વકાલાત કરી છે. મારા મતે, ટેક્નિકલ ચોકસાઈ અને સચેતનતા (Mindfulness) ના જ્ઞાનનું આ સંકલન આપણા શાળા-કોલેજો અને કોર્પોરેટ ક્ષેત્રના આગામી પેઢીના નેતાઓ માટે અત્યંત જરૂરી છે.
આ પણ વાંચો: USA 250- ફરીથી નિર્માણ કરવાનો સમય
મારી "અમેરિકન સફર" સતત વિકાસની કહાની છે. તેની શરૂઆત ઉદ્યોગ માટે વધુ સારી નિયંત્રણ પ્રણાલીઓ વિકસાવવાની મહત્ત્વાકાંક્ષા સાથે થઈ હતી, પરંતુ સમય જતાં તે વધુ ગહન પ્રશ્ન સુધી પહોંચી: આપણે પોતાના જીવન માટે વધુ સારી નિયંત્રણ પ્રણાલી કેવી રીતે બનાવી શકીએ? અમેરિકામાં મારા સમગ્ર જીવન દરમિયાન આ દેશે મને આ પ્રશ્નની શોધખોળ કરવા માટે સુરક્ષા આપી અને મારા તારણો અન્ય લોકો સુધી પહોંચાડવા માટે એક સમુદાય પણ આપ્યો. મારા સહયોગી ડૉ. જેમ્સ પી. કોવાલ સાથેનું સંશોધન હોય કે પછી એન્જિનિયરિંગ અને મેનેજમેન્ટ શિક્ષણને વધુ અસરકારક બનાવવાના મારા તાજેતરના પ્રયાસો આ દેશે મને મારા વૈજ્ઞાનિક જુસ્સાને સમાજસેવામાં પરિવર્તિત કરવાની તક આપી છે.
આજે જ્યારે હું વિશ્વની સ્થિતિ અને ઇતિહાસના ચક્રાકાર પ્રવાહને નિહાળું છું, જેના અભ્યાસમાં મેં જીવનનો મોટો ભાગ વિતાવ્યો છે, ત્યારે મને આ પ્રયાસનું શાશ્વત મહત્વ વધુ સ્પષ્ટ રીતે સમજાય છે. અમેરિકાએ મને એવી જગ્યાએ ઉભા રહેવાની તક આપી છે જ્યાંથી આપણે માનવ સંસ્કૃતિ તરીકે ક્યાંથી આવ્યા છીએ અને ટકી રહેવા તથા સમૃદ્ધિ મેળવવા માટે હવે કઈ દિશામાં આગળ વધવું જોઈએ તે બંનેને સમજી શકાય. આ દેશે મને માત્ર વ્યક્તિગત સફળતા વિશે નહીં, પરંતુ સંસ્થાઓ અને સમગ્ર સમાજની લાંબા ગાળાની ટકાઉ પ્રગતિ વિશે વિચારવાની પ્રેરણા આપી છે.
ભારતીય પ્રવાસી તરીકે અમેરિકામાં જીવન જીવવાનો અર્થ છે એકસાથે બે દુનિયામાં જીવવું. એક તરફ પ્રાચીન ભારતીય તત્ત્વજ્ઞાનની ઊંડાઈ અને બીજી તરફ આધુનિક વિજ્ઞાનની અવિરત નવીનતા. મારા સમગ્ર જીવનનું કાર્ય આ બંને શક્તિઓ વચ્ચે સુમેળ સ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ મને અહીં મળેલી સ્વતંત્રતાનું સીધું પરિણામ છે, જ્યાં મને સપના જોવાની, નિષ્ફળ થવાની, ફરી પ્રયાસ કરવાની અને સતત સુધારો કરવાની છૂટ મળી.
જ્યારે આપણે સ્વતંત્રતા દિવસની ઉજવણી કરીએ છીએ, ત્યારે મને યાદ આવે છે કે સ્વતંત્રતા કોઈ સ્થિર સ્થિતિ નથી; તે નિયંત્રણ પ્રણાલી (Control Loop) જેવી સતત ચાલતી પ્રક્રિયા છે. તેમાં સતત નિરીક્ષણ, વિશ્લેષણ અને સુધારાની જરૂર રહે છે. અમેરિકાએ મને આ પ્રક્રિયા વિકસાવવા માટે જરૂરી સાધનો આપ્યા છે અને તેના માટે હું હૃદયપૂર્વક આભારી છું. મારી સફર હજુ ચાલુ છે અને હું આજે પણ એ વિશ્વાસ સાથે કાર્યરત છું કે માનવ જીવન પર વૈજ્ઞાનિક શિસ્ત અને વિચારધારાનો ઉપયોગ કરીને આપણે એવું ભવિષ્ય ઘડી શકીએ છીએ, જે એટલું જ સ્થિતિસ્થાપક હોય જેટલું તે ઉત્કૃષ્ટ હોય.
(લેખક યુનિવર્સિટી ઓફ લુઇસવિલેના પ્રોફેસર એમેરિટસ છે અને કેન્ટકીના લુઇસવિલે સ્થિત સિક્સ સિગ્મા એન્ડ એડવાન્સ્ડ કંટ્રોલ્સના પ્રમુખ છે.)
(આ લેખમાં વ્યક્ત કરવામાં આવેલા વિચારો લેખકના વ્યક્તિગત છે. તે ન્યૂ ઈન્ડિયા અબ્રોડની સત્તાવાર નીતિ અથવા અભિપ્રાયનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા નથી.)
અમેરિકા 250 ના વધુ લેખ વાંચવા અહીં ક્લિક કરો "અમેરિકા 250"
Leave A Comment
Related
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
E Paper
Video
Comments
Start the conversation
Become a member of New India Abroad to start commenting.
Sign Up Now
Already have an account? Login