પાકિસ્તાન ૧૦ એપ્રિલ, ૨૦૨૬ ના રોજ ઇસ્લામાબાદમાં શાંતિ મંત્રણા માટે અમેરિકા અને ઈરાનનું આયોજન કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે ત્યારે સંસદના સ્પીકર મોહમ્મદ બાકર કાલીબાફ અને વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાકચીના નેતૃત્વ હેઠળના ઈરાની પ્રતિનિધિમંડળનું પાકિસ્તાનના આર્મી ચીફ (COAS) અસીમ મુનીર અને વિદેશ મંત્રી મોહમ્મદ ઇશાક ડાર દ્વારા સ્વાગત કરવામાં આવ્યું. / Pakistan's Ministry of Foreign Affairs/Handout via REUTERS

પાકિસ્તાનની રાજધાની ઇસ્લામાબાદમાં ૧૧ એપ્રિલે યુએસ અને ઈરાન વચ્ચે વાટાઘાટો થવાની હતી, જેનો ઉદ્દેશ્ય તેમના વચ્ચે છ અઠવાડિયાના યુદ્ધને અંત આપવાનો છે. તેમ છતાં તેહરાને વાટાઘાટોને અનિશ્ચિત બનાવી દીધી છે અને કહ્યું છે કે લેબનોન અને પ્રતિબંધો અંગે પ્રતિબદ્ધતા વિના વાટાઘાટો શરૂ થઈ શકશે નહીં.

યુએસ પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ વાઇસ પ્રેસિડેન્ટ જેડી વાન્સે કર્યું છે, જેમાં પ્રેસિડેન્ટ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના વિશેષ દૂત સ્ટીવ વિટકોફ અને જમાઈ જારેડ કુશનરનો સમાવેશ થાય છે. આ પ્રતિનિધિમંડળ પેરિસમાં રિફ્યુલિંગ સ્ટોપ પછી ઇસ્લામાબાદ તરફ પ્રસ્થાન કરી રહ્યું છે.

ઈરાની પ્રતિનિધિમંડળનું નેતૃત્વ સંસદના સ્પીકર મોહમ્મદ બાકર કલીબાફ અને વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાક્ચીએ કર્યું છે. તેઓ ૧૦ એપ્રિલે પહોંચી ગયા હતા.

ઈરાન પાસે 'કોઈ કાર્ડ નથી', ટ્રમ્પ કહે છે

કલીબાફે એક્સ પર કહ્યું હતું કે વોશિંગ્ટને અગાઉ ઈરાની સંપત્તિ અનલોક કરવા અને લેબનોનમાં યુદ્ધવિરામની સંમતિ આપવાની વાત કરી હતી. લેબનોનમાં ઇઝરાયેલના હુમલાઓમાં ઈરાન-સમર્થિત હિઝબોલ્લાહ લડાકુઓના મૃત્યુની સંખ્યા માર્ચથી લગભગ ૨,૦૦૦ પહોંચી ગઈ છે. તેમણે કહ્યું કે આ વચનો પૂરા થયા વિના વાટાઘાટો શરૂ થશે નહીં.

ઇઝરાયેલ અને યુએસે કહ્યું છે કે લેબનોન અભિયાન ઈરાન-યુએસ યુદ્ધવિરામનો ભાગ નથી, જ્યારે તેહરાન આને તેનો ભાગ માને છે.

કલીબાફે અલગથી કહ્યું કે જો વોશિંગ્ટન વાસ્તવિક સમજૂતી આપે અને ઈરાનને તેના અધિકારો આપે તો ઈરાન સોદો કરવા તૈયાર છે, ઈરાની રાજ્ય મીડિયાએ જણાવ્યું હતું.

વ્હાઇટ હાઉસે ઈરાની માંગણીઓ અંગે તરત કોઈ ટિપ્પણી કરી નથી, પરંતુ ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર પોસ્ટ કરીને કહ્યું કે ઈરાનીઓ જીવતા રહ્યા છે તેનું એકમાત્ર કારણ વાટાઘાટો કરવાનું છે.

"ઈરાનીઓને ખબર નથી કે તેમની પાસે કોઈ કાર્ડ નથી, સિવાય કે આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગોનો ઉપયોગ કરીને વિશ્વનું ટૂંકા ગાળાનું બ્લેકમેલિંગ. આજે તેઓ જીવતા છે તેનું એકમાત્ર કારણ વાટાઘાટો કરવાનું છે!" ટ્રમ્પે કહ્યું.

વાન્સે પાકિસ્તાન જતાં વાત કરતાં કહ્યું કે તેઓ સકારાત્મક પરિણામની અપેક્ષા રાખે છે, પરંતુ ઉમેર્યું કે "જો તેઓ અમારી સાથે રમવાનો પ્રયાસ કરશે તો વાટાઘાટોની ટીમ તેના માટે તૈયાર નથી."

પાકિસ્તાની અધિકારીઓએ બંને પક્ષની અગ્રિમ ટીમો સાથે અલગ-અલગ પ્રારંભિક ચર્ચાઓ કરી છે, ઇસ્લામાબાદના સૂત્રોએ જણાવ્યું છે.

ઈરાનની અર્ધ-સરકારી તસ્નીમ ન્યૂઝ એજન્સીએ કહ્યું કે તેહરાનમાંથી ૭૦ સભ્યોની ટીમમાં આર્થિક, સુરક્ષા અને રાજકીય ક્ષેત્રના તજજ્ઞો તેમજ મીડિયા કર્મીઓ અને સપોર્ટ સ્ટાફનો સમાવેશ છે. પાકિસ્તાની સરકારી સૂત્રે જણાવ્યું કે ઇસ્લામાબાદમાં યુએસની અગ્રિમ ટીમના લગભગ ૧૦૦ સભ્યો હાજર છે.

"અમે ખૂબ જ આશાવાદી છીએ," ચર્ચાઓની નજીકના એક અન્ય પાકિસ્તાની સૂત્રે કહ્યું.

શનિવારે વાટાઘાટો પૂરી થશે કે નહીં તે અંગે પૂછવામાં આવતાં સૂત્રે કહ્યું, "હજુ વહેલું છે. તેમને સોદો કરવા અથવા વાટાઘાટો છોડી દેવાના આદેશ છે. તેથી તેઓ ઉતાવળમાં નથી. આ વાટાઘાટો સમય-મર્યાદામાં નથી."

વાટાઘાટો પહેલાં ઇસ્લામાબાદમાં અભૂતપૂર્વ લોકડાઉન લાગુ કરવામાં આવ્યું છે અને હજારો અર્ધ-સૈનિક અને સેનાના જવાનો શેરીઓમાં તૈનાત છે.

"આ કાર્યક્રમ માટે અમે મલ્ટી-લેયર સુરક્ષા વ્યવસ્થા કરી છે, જે સંકલન, ગુપ્તચર માહિતી અને સતત નિરીક્ષણ પર આધારિત છે જેથી કોઈ વિક્ષેપ ન પડે અને પૂર્ણ નિયંત્રણ રહે," પાકિસ્તાનના કનિષ્ઠ આંતરિક મંત્રી તલાલ ચૌધરીએ રોઇટર્સને કહ્યું.

ટ્રમ્પે મંગળવારે યુદ્ધમાં બે અઠવાડિયાના યુદ્ધવિરામની જાહેરાત કરી હતી, જેણે યુએસ અને ઇઝરાયેલના ઈરાન પરના હવાઈ હુમલાઓને અટકાવ્યા છે.

પરંતુ તેણે ઈરાન દ્વારા સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝના અવરોધને અંત આપ્યો નથી, જેણે વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠામાં સૌથી મોટો વિક્ષેપ પેદા કર્યો છે, કે લેબનોનમાં ઇઝરાયેલ અને ઈરાન-સમર્થિત હિઝબોલ્લાહ વચ્ચેના સમાંતર યુદ્ધને શાંત કર્યું નથી.

લેબનોનમાં લડાઈ ચાલુ

ઇઝરાયેલના અમેરિકામાં રાજદૂત યેચિયેલ લેઇટર અને લેબનોનના રાજદૂત નાદા હમાદેહ મોઆવાદ વોશિંગ્ટનમાં મંગળવારે વાતચીત કરશે, ઇઝરાયેલ અને લેબનોનના અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે. આ વાતચીતના વિષય અંગે વિરોધાભાસી વર્ણનો છે.

લેબનોનના રાષ્ટ્રપતિ કાર્યાલયે કહ્યું કે બંને વચ્ચે શુક્રવારે ફોન પર વાત થઈ હતી અને તેઓએ યુદ્ધવિરામ જાહેર કરવા અને અમેરિકી મધ્યસ્થી હેઠળ દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટોની તારીખ નક્કી કરવા અંગે ચર્ચા કરવાની સંમતિ આપી હતી. પરંતુ વોશિંગ્ટનમાં ઇઝરાયેલના એમ્બેસીએ કહ્યું કે આ વાતચીત “ઔપચારિક શાંતિ વાટાઘાટો”ની શરૂઆત હશે અને ઇઝરાયેલે હિઝબોલ્લાહ સાથે યુદ્ધવિરામની ચર્ચા કરવાની ના પાડી છે.

ઇઝરાયેલના હુમલાઓ શુક્રવારે દક્ષિણ લેબનોનમાં ચાલુ રહ્યા હતા. નબાતિયેહ શહેરમાં સરકારી મકાન પર થયેલા એક હુમલામાં લેબનોનની રાજ્ય સુરક્ષા દળના ૧૩ સભ્યો માર્યા ગયા, રાષ્ટ્રપતિ જોસેફ ઔનએ નિવેદનમાં કહ્યું.

હિઝબોલ્લાહે તેના ટેલિગ્રામ ચેનલ પર કહ્યું કે તેણે ઉત્તરી ઇઝરાયેલી નગરો પર રોકેટ હુમલા કર્યા છે.

યુદ્ધવિરામ જાહેર થયા પછી કલાકોમાં જ ઇઝરાયેલે યુદ્ધનો સૌથી મોટો હુમલો કર્યો હતો, જેમાં લેબનોનના અધિકારીઓએ કહ્યું કે વસ્તીવાળા વિસ્તારો પર આશ્ચર્યજનક હુમલાઓમાં ૩૫૦થી વધુ લોકો માર્યા ગયા.

તેહરાનની વાટાઘાટોના અજન્ડામાં મોટી નવી છૂટોની માંગણીઓ પણ સામેલ છે, જેમાં વર્ષોથી તેની અર્થવ્યવસ્થાને અસર કરતા પ્રતિબંધોનો અંત અને સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ પર તેના અધિકારની સ્વીકૃતિ સામેલ છે. આમાં તે ટ્રાન્ઝિટ ફી વસૂલ કરવા અને પ્રવેશ નિયંત્રિત કરવા માંગે છે, જે પ્રાદેશિક શક્તિ સંતુલનમાં મોટો ફેરફાર લાવશે.

શુક્રવારે ઈરાનના જહાજો સ્ટ્રેટમાં અવરોધ વિના ચાલતા હતા, જ્યારે અન્ય દેશોના જહાજો અંદર અટવાયેલા હતા.

ઊર્જા પુરવઠામાં વિક્ષેપને કારણે મોંઘવારી વધી છે અને વૈશ્વિક અર્થતંત્ર ધીમું પડ્યું છે. જો વાટાઘાટકારો સ્ટ્રેટ ફરી ખોલવામાં સફળ થશે તો પણ તેની અસર મહિનાઓ સુધી રહેવાની અપેક્ષા છે.

વાટાઘાટો પહેલાં ઈરાનના નેતાઓએ કઠોર વલણ અપનાવ્યું છે, જે નવા સુપ્રીમ લીડર આયતોલ્લાહ મોજતબા ખામેનેઈના ગુરુવારે આપેલા ડિફાયન્ટ સંદેશ પછી આવ્યું છે.

પિતાના મૃત્યુ (યુદ્ધના પ્રથમ દિવસે) પછી જનતામાં દેખાયા વિનાના ખામેનેઈએ કહ્યું કે યુદ્ધના તમામ નુકસાન માટે વળતરની માંગ કરવામાં આવશે.

"અમે અમારા દેશ પર હુમલો કરનારા આપરાધિક આક્રમકોને ક્યારેય સજા વિના છોડીશું નહીં," તેમણે કહ્યું.

ટ્રમ્પે વિજયની જાહેરાત કરી છે અને ઈરાનની સૈન્ય ક્ષમતાઓને નબળી પાડી છે, તેમ છતાં યુદ્ધે તેમણે શરૂઆતમાં નક્કી કરેલા અનેક લક્ષ્યો હાંસલ કર્યા નથી: ઈરાનને તેના પાડોશીઓ પર હુમલો કરવાની ક્ષમતાથી વંચિત કરવું, તેના અણુ કાર્યક્રમને તોડી પાડવો અને તેના લોકો માટે તેમની સરકારને ઉથલાવવાનું સરળ બનાવવું.

ઈરાન પાસે હજુ પણ તેના પાડોશીઓને નિશાન બનાવી શકે તેવા મિસાઈલ અને ડ્રોન છે અને બોમ્બ બનાવવા માટે જરૂરી સ્તરની નજીક સમૃદ્ધ યુરેનિયમનો ૪૦૦ કિલો (૯૦૦ પાઉન્ડ)થી વધુ સ્ટોક છે. માત્ર કેટલાક મહિના પહેલા જ લોક આંદોલનનો સામનો કરનારા તેના ધાર્મિક શાસકોએ આ આક્રમણનો સામનો કર્યો છે અને કોઈ વ્યવસ્થિત વિરોધના સંકેતો નથી.

ગુજરાતીમાં અન્ય સમાચારો વાંચવા અહીં ક્લિક કરો "ન્યુ ઇન્ડિયા અબ્રોડ ગુજરાતી"