ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
દેશીનો ઉદય: કેવી રીતે ભારતીય અમેરિકનો કૉમેડી દ્વારા પોતાની જગ્યા બનાવી રહ્યા છે
વિદેશની ધરતી પર દેશી હાસ્યનો દબદબો – ભારતીય અમેરિકન કલાકારો આગળ
-
માનવી પંત - Sun, 30, Nov 2025
- 02:33 EST
- 28
પ્રતીકાત્મક તસ્વીર / Unsplash
ઝરણા ગર્ગ, રાજીવ સત્યાલ, હસન મિન્હાજ, અઝીઝ અન્સારી – આ નામો તમને પરિચિત લાગે છે?
બીજી રીતે પૂછું – છેલ્લે આમાંથી કોઈ તમારા ઇન્સ્ટાગ્રામ ફીડમાં દેખાયા છે?
રાતના ત્રણ વાગ્યે તમે સ્ક્રોલ કરતા-કરતા અચાનક હસી પડો છો – કોઈ સ્કીટમાં દેશી વિદેશી સંસ્કૃતિ વચ્ચેના મજેદાર તફાવતો, ઇમિગ્રન્ટ મા-બાપ અને અમેરિકામાં મોટા થયેલા બાળકો વચ્ચેની નોકઝોંક, કે પછી વૉટ્સઍપ ફૉર્વર્ડને બ્રેકિંગ ન્યૂઝ સમજતા મમ્મી-પપ્પા પરની સ્કીટ – તો સમજી લેજો કે તમે એક સાંસ્કૃતિક પરિવર્તનના સાક્ષી બની રહ્યા છો.
સ્ટીરિયોટાઇપથી સ્પોટલાઇટ સુધીની સફર
દાયકાઓ સુધી અમેરિકન મીડિયામાં ભારતીય મૂળના પાત્રો માત્ર બે જ પ્રકારના હતા: નર્ડી સાઇડકિક કે કોર્નર સ્ટોરના માલિક. ત્રીજો કોઈ વિકલ્પ નહીં. પરંતુ હવે નવી પેઢીના સ્ટૅન્ડ-અપ કૉમેડિયન, ડિજિટલ કન્ટેન્ટ ક્રિએટર્સ, પૉડકાસ્ટર્સ અને સૅટાયરિસ્ટોએ આ જૂના મોલ્ડને તોડી નાખ્યા છે. આ સફળતા રાતોરાત નથી મળી; વર્ષોની મહેનત, સંઘર્ષ અને અડીખમ લડત પાછળ છે. સૌથી મોટો ટર્નિંગ પૉઇન્ટ આવ્યો કોવિડ દરમિયાન – લૉકડાઉન + રીલ્સ અને ટિકટૉકનો ઉદય = એકાએક વાયરલ થવાની તક.
આજે ભારતીય અમેરિકન કૉમેડિયન્સ માત્ર પોતાની લેનમાં નથી ચાલતા, પૂરો રસ્તો જ તેમના નામે છે. તેમની હવે બે સંસ્કૃતિ વચ્ચે ‘સર્વાઇવ’ કરવાની નહીં, તેમાં ‘થ્રાઇવ’ કરવાની વાત છે. વિટ, વ્યંગ્ય, સામાજિક ટીકા, ભાવનાત્મક પ્રામાણિકતા અને પોતાની ઓળખને ગર્વભાવે અપનાવવાનો આત્મવિશ્વાસ – આ બધું તેમના હાસ્યમાં ઝળકે છે. સૌથી મજાની વાત એ છે કે બિન-દેશી પ્રેક્ષકો પણ આને ખૂબ પસંદ કરી રહ્યા છે.
હાસ્ય ચૂપચાપ ભારતીય અમેરિકનોનું સૌથી મોટું સંવાદ માધ્યમ બની ગયું છે. એક પુલ છે, હાથ મિલાવવાની રીત છે, લાંબા લેક્ચર કે ભાષણ વગશશની જરૂર વગર પોતાની વાત સમજાવવાનો, સંબંધ બાંધવાનો અને અપનત્વ અનુભવવાનો માર્ગ છે. કોઈ ડાયવર્સિટી પ્રોગ્રામ કરતાં પણ હાસ્ય ઝડપથી દીવાલો તોડે છે.
ડિજિટલ – નવો પ્રવેશદ્વાર
આ વિસ્ફોટ પાછછળ સૌથી મોટું કારણ છે ડિજિટલ પ્લૅટફૉર્મ્સનો બૂમ. આજે કૉમેડિયનને મેનેજર કે મોટા નેટવર્કની મહેરબાનીની જરૂર નથી – એક સ્માર્ટફોન, એક સોશિયલ મીડિયા ઍકાઉન્ટ, એક આઇડિયા અને ‘પોસ્ટ’ બટન દબાવવાની હિંમત – બસ, થઈ ગયું!
આનો પરિણામ છે નવી પેઢીના નીડર દેશી ક્રિએટર્સ, જેમણે કોઈની મંજૂરીની રાહ ન જોઈ પોતાની જગ્યા બનાવી લીધી. તેઓ વિવિધ ફૉર્મેટ સાથે પ્રયોગ કરે છે – ટૂંકી સ્કીટ્સ, સાંસ્કૃતિક કમેન્ટરી, પૅરોડી ઇન્ટરવ્યૂ, કોમેડિક સ્ટોરીટેલિંગ, રિઍક્શન વીડિયો અને જેન-ઝીને ગમતું ‘ડાયરી-સ્ટાઇલ’ કન્ટેન્ટ. પરંતુ ગમે તે ફૉર્મેટ હોય, સફળતાના બે મુખ્ય સ્તંભ હજુ પણ સાચા છે: પ્રામાણિકતા અને પ્રેક્ષકો સાથેનો તાદાત્મ્ય.
માત્ર મજાક નહીં, વાર્તા પોતાના હાથે લખવાની તાકાત
આ ક્ષણને ખાસ બનાવે છે તેની પાછળનો હેતુ. આ હાસ્ય માત્ર મનોરંજન માટે નથી, અભિવ્યક્તિ માટે છે. આ એટલે પોતાની વાર્તા પોતે લખવાની, પોતાની ઓળખને માન આપવાની અને હવે પાછા નહીં હટવાની તાકાત.
આજના કૉમેડિયન્સ:
- જૂની, એકપરિબળવાળી છબીઓને પડકારે છે
- એક જ પાસાના ચિત્રણને નકારે છે
- જટિલતા, સરિતા, સર્જનાત્મકતા અને આત્મવિશ્વાસ બતાવે છે
- ખોટી ધારણાઓ સામે હાસ્યથી જ પ્રતિકાર કરે છે
- અને સૌથી મહત્ત્વનું – પોતાની સાંસ્કૃતિક ઓળખ માટે માફી નથી માંગતા, ઉજવે છે
આ ફેરફાર નાનો નથી – ઐતિહાસિક છે. અને કદાચ આવનારી પેઢીઓ માટે એક વારસો બની રહેશે.
ભારતીય અમેરિકન હાસ્ય એટલે અપનત્વની ભાષા. અડધી ચા અડધી કૉલ્ડ બ્રૂ, અડધું બૉલીવુડ અડધું હૉલીવુડ, અડધી પરંપરા અડધી મહેનત – આ દ્વૈત ઓળખનું પ્રતિબિંબ છે.
યુવા ભારતીય અમેરિકનો માટે કૉમેડીથી પોતાને ‘દેખાતા’ અનુભવે છે. મોટી ઉંમરના લોકોને પોતાના બાળકો સાથે રમૂજી રીતે જોડાવાનો માર્ગ મળે છે. અને મુખ્યધારાના પ્રેક્ષકોને દેશી સંસ્કૃતિનો આનંદમય પરિચય થાય છે.
આગળ આકાશ જ સીમા છે
ભારતીય અમેરિકન કૉમેડિયન્સ હવે ધીમે નહીં ચાલે, થિયેટર ભરશે, વૈશ્વિક ટૂર કરશે, સ્પેશિયલ રિલીઝ કરશે, ટીવી શોમાં દેખાશે, પૉડકાસ્ટ હોસ્ટ કરશે અને મોટા બ્રાન્ડ સાથે કામ કરશે. તેમની ડિજિટલ સ્કીટ્સ એક માન્ય સાંસ્કૃતિક લહેર બનશે.
દેશી વિટનો ઉદય માત્ર કૉમેડી ટ્રેન્ડ નથી – એ એક સાંસ્કૃતિક ક્ષણ છે. એક ગર્વભેર્યું, બિનશરતી જાહેરનામું કે હાસ્ય એ ઓળખનું સૌથી શક્તિશાળી હથિયાર છે.
દરેક જોક, દરેક પંચલાઇન અને દરેક સમયસરના વિરામ સાથે ભારતીય અમેરિકનો માત્ર પ્રેક્ષકોનું મનોરંજન જ નથી કરતા – તે પોતાની જગ્યા બનાવી રહ્યા છે. આત્મવિશ્વાસથી. સર્જનાત્મકતાથી. અને સ્મિત સાથે.
આવનારા સ્પેશિયલની રાહ જોજો!
Related
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
E Paper
Video
Comments
Start the conversation
Become a member of New India Abroad to start commenting.
Sign Up Now
Already have an account? Login