પ્રતીકાત્મક તસ્વીર / AI Generated

અમદાવાદમાં અષાઢી બીજના પવિત્ર અવસરે ભગવાન શ્રી જગન્નાથજીની ઐતિહાસિક 149મી રથયાત્રા ભવ્ય અને ભક્તિમય માહોલ વચ્ચે નીકળી હતી. વહેલી સવારથી જ જમાલપુર સ્થિત જગન્નાથ મંદિરથી લઈને રથયાત્રાના સમગ્ર રૂટ પર આસ્થા અને ઉત્સાહનો અનોખો માહોલ જોવા મળ્યો હતો. ‘જય જગન્નાથ’ અને ‘જય રણછોડ, માખણચોર’ના ગગનભેદી નાદ વચ્ચે ભગવાન જગન્નાથજી, ભાઈ બલભદ્રજી અને બહેન સુભદ્રાજી રથમાં બિરાજમાન થઈ નગરચર્યાએ નીકળ્યા હતા. ભગવાનનાં દર્શન માટે વહેલી સવારથી જ હજારો શ્રદ્ધાળુઓ રસ્તાની બંને તરફ ઉમટી પડ્યા હતા.

સવારે 4 વાગ્યે મંગળા આરતી, પરિવાર સાથે અમિત શાહ રહ્યા હાજર

રથયાત્રાના પાવન દિવસની શરૂઆત વહેલી સવારે ધાર્મિક વિધિઓ સાથે થઈ હતી. સવારે 4 વાગ્યે ભગવાન જગન્નાથજીની પરંપરાગત મંગળા આરતી યોજાઈ હતી. કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રી અમિત શાહ પરિવાર સાથે જગન્નાથ મંદિરે પહોંચ્યા હતા અને મંગળા આરતીમાં ભાગ લીધો હતો. સંતો-મહંતો, મંદિરના ટ્રસ્ટીઓ અને મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓની હાજરીમાં યોજાયેલી મંગળા આરતી દરમિયાન સમગ્ર મંદિર પરિસર ભક્તિમય બની ગયું હતું.

મંગળા આરતી બાદ પરંપરા અનુસાર ભગવાનને વિશિષ્ટ ખીચડાનો ભોગ ધરાવવામાં આવ્યો હતો. ત્યારબાદ ભગવાનની અન્ય ધાર્મિક વિધિઓ સંપન્ન કરવામાં આવી હતી. વહેલી સવાર હોવા છતાં ભગવાનનાં દર્શન માટે ભક્તોનું ઘોડાપૂર મંદિર તરફ ઉમટતું રહ્યું હતું. મંદિર પરિસરમાં હરિધૂન અને જયઘોષ વચ્ચે ભગવાન જગન્નાથજી, ભાઈ બલભદ્રજી અને બહેન સુભદ્રાજીને વિધિવત રીતે તેમના શણગારેલા રથોમાં બિરાજમાન કરવામાં આવ્યા હતા.

ભૂપેન્દ્ર પટેલે કરી ‘પહિંદ વિધિ’, રથ ખેંચી યાત્રાને કરાવ્યું પ્રસ્થાન

ત્રણેય ભગવાન રથમાં બિરાજમાન થયા બાદ રથયાત્રાની સૌથી મહત્વપૂર્ણ પરંપરાઓ પૈકીની ‘પહિંદ વિધિ’ સંપન્ન કરવામાં આવી હતી. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે સોનાની સાવરણીથી ભગવાનના રથ આગળના માર્ગની પ્રતિકાત્મક સફાઈ કરીને પરંપરાગત પહિંદ વિધિ કરી હતી. આ વિધિને સેવા અને સમર્પણનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.

પહિંદ વિધિ પૂર્ણ થયા બાદ મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ સહિતના મહાનુભાવોએ ભગવાનનો રથ ખેંચીને 149મી રથયાત્રાને પ્રસ્થાન કરાવ્યું હતું. આ પ્રસંગે રાજ્ય સરકારના વરિષ્ઠ નેતાઓ અને અન્ય મહાનુભાવો પણ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. રથ આગળ વધતાં જ ‘જય જગન્નાથ’ અને ‘જય રણછોડ, માખણચોર’ના નાદથી સમગ્ર જમાલપુર વિસ્તાર ગુંજી ઊઠ્યો હતો.

ગજરાજથી લઈને અખાડા સુધી, ભવ્ય કાફલો બન્યો આકર્ષણ

ભગવાનની નગરચર્યામાં ત્રણ મુખ્ય રથોની સાથે ગજરાજની સવારી પણ વિશેષ આકર્ષણનું કેન્દ્ર બની હતી. આ ઉપરાંત પરંપરાગત અખાડા, ભજન મંડળીઓ, સાધુ-સંતો અને વિવિધ ધાર્મિક-સામાજિક ઝાંખીઓ રથયાત્રાના કાફલામાં જોડાઈ હતી. રસ્તાની બંને તરફ ઊભેલા શ્રદ્ધાળુઓએ ભગવાનના રથ પર પુષ્પવર્ષા કરી સ્વાગત કર્યું હતું.

રથયાત્રા આગળ વધતી ગઈ તેમ શહેરના વિવિધ વિસ્તારોમાં ભક્તોની ભીડ પણ વધતી જોવા મળી હતી. અનેક સ્થળોએ સેવાભાવી સંસ્થાઓ અને સ્થાનિક લોકો દ્વારા પાણી, શરબત અને પ્રસાદનું વિતરણ કરવામાં આવ્યું હતું. રથયાત્રા દરમિયાન મગ, જાંબુ અને ચોકલેટ સહિતનો પ્રસાદ પણ વિશેષ આકર્ષણ બન્યો હતો. બાળકો માટે રમકડાં અને ચોકલેટની વ્યવસ્થા પણ કરવામાં આવી હતી.

સરસપુરના ‘મોસાળ’માં ભગવાનના સ્વાગતની વિશેષ તૈયારીઓ

પરંપરા અનુસાર સરસપુરને ભગવાન જગન્નાથજીનું મોસાળ માનવામાં આવે છે. રથયાત્રા સરસપુર પહોંચે ત્યારે ભગવાન અને તેમની સાથે આવેલા હજારો શ્રદ્ધાળુઓના સ્વાગત માટે વિશેષ તૈયારીઓ કરવામાં આવી હતી. પ્રસાદ અને ભોજન સહિતની વ્યવસ્થાઓ સાથે સ્થાનિક લોકોમાં પણ ભારે ઉત્સાહ જોવા મળ્યો હતો.

દિવસ દરમિયાન રથયાત્રાનો કાફલો પરંપરાગત રૂટ પરથી ધીમે ધીમે આગળ વધતો રહ્યો હતો. કેટલીક જગ્યાએ ભક્તોની ભારે ભીડ અને કાફલાની વિશાળતાને કારણે રથો નિર્ધારિત સમય કરતાં મોડા આગળ વધ્યા હતા. તેમ છતાં રસ્તાની બંને તરફ કલાકો સુધી રાહ જોઈ રહેલા ભક્તોના ઉત્સાહમાં કોઈ ઘટાડો જોવા મળ્યો નહોતો.

સમગ્ર દિવસ અમદાવાદ બન્યું જગન્નાથમય

રથયાત્રાને લઈને ખાસ કરીને જૂના અમદાવાદમાં સવારથી જ ઉત્સવનો માહોલ જોવા મળ્યો હતો. ભગવાનના દર્શન માટે પરિવાર સાથે આવેલા લોકો, રસ્તાની બંને તરફ ઊભેલા બાળકો અને યુવાનો તેમજ અગાશી અને બાલ્કનીમાંથી ભગવાનનાં દર્શન કરતા નાગરિકોને કારણે સમગ્ર રૂટ જીવંત બન્યો હતો.

રથયાત્રાની વિશેષતા સામાજિક સૌહાર્દના સ્વરૂપમાં પણ જોવા મળી હતી. વિવિધ સમાજ અને સમુદાયના લોકોએ રથયાત્રાનું સ્વાગત કર્યું હતું. અમદાવાદની આ ઐતિહાસિક રથયાત્રા વર્ષોથી માત્ર ધાર્મિક આસ્થાનું જ નહીં પરંતુ શહેરની સામાજિક એકતા અને સહઅસ્તિત્વની પરંપરાનું પણ પ્રતીક રહી છે.

હાઈટેક સુરક્ષા કવચમાં રથયાત્રા

લાખોની સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ ઉમટવાની સંભાવનાને ધ્યાનમાં રાખીને અમદાવાદ પોલીસ દ્વારા સમગ્ર રથયાત્રા રૂટ પર ચુસ્ત સુરક્ષા બંદોબસ્ત ગોઠવવામાં આવ્યો હતો. મંદિરના મુખ્ય ગેટથી લઈને સમગ્ર રૂટ સુધી મોટી સંખ્યામાં પોલીસ અધિકારીઓ અને જવાનોને તૈનાત કરવામાં આવ્યા હતા. મંદિર તરફ જતા માર્ગને સુરક્ષા કોરિડોરમાં ફેરવવામાં આવ્યો હતો.

આ વર્ષની સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં આધુનિક ટેક્નોલોજીનો પણ વિશેષ ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. ડ્રોન અને હાઈ-રિઝોલ્યુશન CCTV કેમેરા દ્વારા રથયાત્રા અને ભીડ પર રિયલ-ટાઇમ નજર રાખવામાં આવી હતી. ખાસ કરીને ભીડને કારણે નાસભાગ જેવી સ્થિતિ ન સર્જાય તે માટે ટેક્નોલોજી આધારિત મોનિટરિંગ કરવામાં આવ્યું હતું. રથયાત્રામાં જોડાયેલા હાથીઓની સુરક્ષા અને તેમની ગતિવિધિઓ પર નજર રાખવા માટે GPS ટ્રેકર્સ અને સેન્સર જેવી ટેક્નોલોજીના ઉપયોગની પણ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી.

પોલીસે નાગરિકોને બાળકોને પોતાની નજીક રાખવા, અફવાઓથી દૂર રહેવા અને સોશિયલ મીડિયા પર ફરતી બિનચકાસાયેલ માહિતી પર વિશ્વાસ ન કરવા અપીલ કરી હતી. ટ્રાફિક વ્યવસ્થાપન માટે પણ રૂટ પર નિયંત્રણ અને ડાયવર્ઝન સહિતની વ્યવસ્થા અમલમાં મૂકવામાં આવી હતી.

કોઈ મોટી અનિચ્છનીય ઘટનાના અહેવાલ નહીં

રથયાત્રા દરમિયાન લાખોની ભીડને ધ્યાનમાં રાખીને પોલીસ અને વહીવટી તંત્ર સતત સતર્ક રહ્યું હતું. દિવસ દરમિયાન ઉપલબ્ધ સમાચાર અહેવાલો મુજબ રથયાત્રા ભક્તિપૂર્ણ અને શાંતિપૂર્ણ માહોલમાં આગળ વધી હતી અને કોઈ મોટી અનિચ્છનીય ઘટનાના અહેવાલ સામે આવ્યા નહોતા. ભીડને કારણે રથયાત્રાના કાફલાની ગતિ કેટલીક જગ્યાએ ધીમી રહી હતી અને રથો નિર્ધારિત સમય કરતાં પાછળ ચાલી રહ્યા હતા, પરંતુ સુરક્ષા તંત્ર દ્વારા સતત મોનિટરિંગ કરવામાં આવ્યું હતું.

વહેલી સવારે 4 વાગ્યાની મંગળા આરતીથી શરૂ થયેલો આસ્થાનો આ મહોત્સવ દિવસભર સમગ્ર અમદાવાદમાં છવાયેલો રહ્યો. એક તરફ અમિત શાહે પરિવાર સાથે મંગળા આરતીમાં ભાગ લીધો, તો બીજી તરફ મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે પરંપરાગત પહિંદ વિધિ કરીને ભગવાનના રથને પ્રસ્થાન કરાવ્યું. હાઈટેક પોલીસ બંદોબસ્ત, મંદિર અને વહીવટી તંત્રની વ્યવસ્થા તથા અમદાવાદીઓના અદમ્ય ઉત્સાહ વચ્ચે 149મી રથયાત્રાએ ફરી એકવાર શહેરની વર્ષો જૂની આસ્થા, પરંપરા અને સામાજિક સમરસતાનાં દર્શન કરાવ્યાં. ‘જય જગન્નાથ’ના નાદ સાથે અમદાવાદ જાણે આખો દિવસ જગન્નાથમય બની ગયું હતું.

ગુજરાતીમાં અન્ય સમાચારો વાંચવા અહીં ક્લિક કરો "ન્યુ ઇન્ડિયા અબ્રોડ ગુજરાતી"