આ 2 મે, 2026 ના રોજ ઈરાનના તેહરાનમાં યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને દર્શાવતું ફોક્સપૌસ્ટેન યુએસ વિરોધી બિલબોર્ડ છે. / WANA (West Asia News Agency) via REUTERS
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ૨ મેના રોજ કહ્યું કે ઈરાન સાથે સમજૂતીનો ખ્યાલ તેમને જણાવવામાં આવ્યો છે, પરંતુ તેઓ હજુ ચોક્કસ શબ્દોની રાહ જોઈ રહ્યા છે. તેમણે ચેતવણી આપી છે કે જો તેહરાન ગેરવર્તન કરશે તો ઈરાન પર ફરી હુમલા શરૂ કરવાની શક્યતા છે.
એક વરિષ્ઠ ઈરાની અધિકારીએ ૨ મેના રોજ કહ્યું કે ટ્રમ્પે અત્યાર સુધી નકારી કાઢેલા ઈરાની પ્રસ્તાવમાં હોર્મુઝ સંકડો (સ્ટ્રેઈટ ઓફ હોર્મુઝ)માં નૌકાની અવરજવર ફરી શરૂ કરવાની અને અમેરિકાના ઈરાન પરના અવરોધને દૂર કરવાની વાત છે, જ્યારે ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ અંગેની વાતચીતને પાછળ મૂકવામાં આવી છે.
ફ્લોરિડાના વેસ્ટ પામ બીચથી મિયામી જવા માટે વિમાનમાં બેસતા પહેલાં ટ્રમ્પે પૂછવા પર કહ્યું, "તેઓએ મને સમજૂતીના ખ્યાલ વિશે જણાવ્યું છે. હવે તેઓ મને ચોક્કસ શબ્દો આપશે."
તેમણે પોતાના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર લખ્યું કે આ પ્રસ્તાવો સ્વીકાર્ય નહીં હોય તેવું તેમને લાગે છે અને ઈરાને જે કર્યું છે તેની કિંમત તેણે હજુ પૂરતી ચૂકવી નથી.
ઈરાન પર ફરી હુમલા શરૂ કરવાની શક્યતા વિશે પૂછવા પર ટ્રમ્પે કહ્યું, "હું આ વાત કહેવા માંગતો નથી. એટલે કે, હું આ વાત રિપોર્ટરને કહી શકતો નથી. જો તેઓ ગેરવર્તન કરશે, જો તેઓ કંઈ ખરાબ કરશે તો... હાલમાં જોઈએ. પરંતુ આવું થવાની શક્યતા છે."
ઈરાન કહે છે - અમે કૂટનીતિ માટે તૈયાર છીએ
ટ્રમ્પે વારંવાર કહ્યું છે કે ઈરાનને પરમાણુ હથિયાર મળવા જોઈએ નહીં. ૧ મેના રોજ તેમણે કહ્યું કે ઈરાનના તાજેતરના પ્રસ્તાવથી તેઓ સંતુષ્ટ નથી, જ્યારે ઈરાનના વિદેશમંત્રીએ કહ્યું કે જો અમેરિકા પોતાનો અભિગમ બદલશે તો તેહરાન કૂટનીતિ માટે તૈયાર છે.
રોયટર્સ અને અન્ય સમાચાર સંસ્થાઓએ છેલ્લા અઠવાડિયે અહેવાલ આપ્યા હતા કે તેહરાન પરમાણુ મુદ્દો હલ થાય તે પહેલાં હોર્મુઝ સંકડામાં અવરજવર ફરી શરૂ કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂકી રહ્યું છે. વરિષ્ઠ અધિકારીએ કન્ફર્મ કર્યું કે આ નવી સમયરેખા હવે વિધિસરના પ્રસ્તાવમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવી છે, જે મધ્યસ્થીઓ મારફતે અમેરિકાને પહોંચાડવામાં આવી છે.
ટ્રમ્પે શુક્રવારે કહ્યું કે "માનવીય આધારે" તેઓ યુદ્ધનો માર્ગ પસંદ નથી કરતા. તેમણે કોંગ્રેસના નેતાઓને કહ્યું કે કાયદા મુજબની સમયમર્યાદા પછી પણ યુદ્ધ વિસ્તારવા માટે તેમને તેમની મંજૂરીની જરૂર નથી, કારણ કે યુદ્ધવિરામે "સંઘર્ષનો અંત" કરી દીધો છે.
વારંવાર કહેવા છતાં કે તેઓ ઉતાવળમાં નથી, ટ્રમ્પ પર આંતરિક દબાણ છે કે ઈરાનના હોર્મુઝ સંકડા પરના કાબૂને તોડવામાં આવે, જેણે વિશ્વના ૨૦ ટકા તેલ અને ગેસ પુરવઠાને અસર કરી છે અને અમેરિકામાં પેટ્રોલના ભાવ વધારી દીધા છે. નવેમ્બરમાં મિડટર્મ કોંગ્રેસીયન ચૂંટણીઓ પહેલાં ટ્રમ્પની રિપબ્લિકન પાર્ટીને મતદારોના પ્રતિકૂળ પ્રતિભાવનો ભય છે.
ઈરાની મીડિયા અનુસાર તેહરાનના ૧૪-પોઈન્ટ પ્રસ્તાવમાં અમેરિકી દળોને ઈરાનની આસપાસના વિસ્તારોમાંથી પાછા ખેંચવા, અવરોધ હટાવવો, ઈરાનની જપ્ત કરાયેલી સંપત્તિ છોડવી, વળતર આપવું, પ્રતિબંધો હટાવવા અને લેબનોન સહિત તમામ ક્ષેત્રોમાંથી યુદ્ધ સમાપ્ત કરવાની માંગ છે. સાથે હોર્મુઝ સંકડા માટે નવી નિયંત્રણ વ્યવસ્થા પણ સૂચવવામાં આવી છે.
અમેરિકા અને ઈઝરાયેલે ચાર અઠવાડિયા પહેલાં ઈરાન વિરુદ્ધ બોમ્બિંગ અભિયાન અસ્થાયી રૂપે બંધ કર્યું છે, પરંતુ યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા માટેની સમજૂતી હજુ દૂર છે. આ યુદ્ધે વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠામાં સૌથી મોટો વિક્ષેપ પેદા કર્યો છે, વૈશ્વિક બજારોને અસ્થિર બનાવ્યા છે અને વૈશ્વિક આર્થિક મંદીની ચિંતા વધારી છે.
ઈરાને છેલ્લા બે મહિનાથી પોતાના સિવાયના તમામ જહાજોને ગલ્ફમાંથી અવરોધિત કર્યા છે. છેલ્લા મહિને અમેરિકાએ ઈરાની બંદરોમાંથી આવતા જહાજો પર પોતાનો અવરોધ લાદ્યો છે.
વોશિંગ્ટને વારંવાર કહ્યું છે કે પરમાણુ હથિયાર બનાવતા રોકવાની સમજૂતી વિના યુદ્ધ સમાપ્ત નહીં કરે. ફેબ્રુઆરીમાં પરમાણુ વાટાઘાટો ચાલતી હતી ત્યારે ટ્રમ્પે આ જ મુખ્ય કારણ આપીને હુમલા શરૂ કર્યા હતા. ઈરાન કહે છે કે તેનો પરમાણુ કાર્યક્રમ શાંતિપૂર્ણ છે.
ગુપ્ત કૂટનીતિ વિશે વાત કરતા વરિષ્ઠ ઈરાની અધિકારીએ અનામી રહીને કહ્યું કે તેહરાન માને છે કે પરમાણુ વાટાઘાટોને પાછળ મૂકવાનો તેનો તાજેતરનો પ્રસ્તાવ એક મોટો ફેરફાર છે જે સમજૂતીને સરળ બનાવવા માટે છે.
પ્રસ્તાવ મુજબ યુદ્ધનો અંત એવી ખાતરી સાથે થશે કે ઈઝરાયેલ અને અમેરિકા ફરી હુમલો નહીં કરે. ઈરાન હોર્મુઝ સંકડો ખોલી દેશે અને અમેરિકા પોતાનો અવરોધ હટાવી લેશે.
ત્યારબાદ પરમાણુ કાર્યક્રમ પર પ્રતિબંધો અને પ્રતિબંધો હટાવવાના બદલામાં વાટાઘાટો થશે. ઈરાન માંગ કરી રહ્યું છે કે અમેરિકા તેના શાંતિપૂર્ણ ઉદ્દેશ્ય માટે યુરેનિયમ સમૃદ્ધિકરણના અધિકારને માન્યતા આપે, ભલે તે પરમાણુ કાર્યક્રમ અસ્થાયી રૂપે સ્થગિત કરવા તૈયાર હોય.
"આ માળખા હેઠળ વધુ જટિલ પરમાણુ મુદ્દા પરની વાટાઘાટોને અંતિમ તબક્કામાં મૂકવામાં આવી છે જેથી વધુ અનુકૂળ વાતાવરણ ઊભું થાય," અધિકારીએ કહ્યું.
ગુજરાતીમાં અન્ય સમાચારો વાંચવા અહીં ક્લિક કરો "ન્યુ ઇન્ડિયા અબ્રોડ ગુજરાતી"
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
Comments
Start the conversation
Become a member of New India Abroad to start commenting.
Sign Up Now
Already have an account? Login