AI સમિટ દરમ્યાન વડાપ્રધાન મોદી / Narendra Modi YouTube grab

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ 19 ફેબ્રુઆરીએ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) માટે વ્યાપક અને માનવકેન્દ્રિત અભિગમ ‘માનવ’ રજૂ કર્યો હતો. તેમણે વૈશ્વિક સમુદાયને નવીનતા અને જવાબદારી વચ્ચે સંતુલન જાળવીને AIનું ભવિષ્ય ઘડવાની અપીલ કરી હતી.

ઇન્ડિયા-AI ઇમ્પેક્ટ સમિટ 2026માં સંબોધન કરતાં વડાપ્રધાને કહ્યું કે, વિશ્વ પાસે AI યુગમાં “મોટું વિઝન અને તેટલી જ મોટી જવાબદારી” છે.

“વર્તમાન પેઢી સાથે સાથે આવનારી પેઢીઓને આપણે કયા સ્વરૂપનું AI સોંપીશું તેની પણ ચિંતા કરવી પડશે. તેથી આજનો સાચો સવાલ એ નથી કે ભવિષ્યમાં AI શું કરી શકશે. સવાલ એ છે કે આપણે વર્તમાનમાં AI સાથે શું કરીએ છીએ? આવા પ્રશ્નો માનવજાત સમક્ષ પહેલાં પણ ઊભા થયા છે. સૌથી શક્તિશાળી ઉદાહરણ ન્યુક્લિયર પાવરનું છે. તેનો વિનાશ પણ જોયો છે અને તેનું સકારાત્મક યોગદાન પણ જોયું છે,” તેમણે કહ્યું.

AIને પરિવર્તનશીલ શક્તિ ગણાવતાં વડાપ્રધાને તેના દુરુપયોગ અંગે સાવધાન કર્યા.

“AI પણ એક પરિવર્તનશીલ શક્તિ છે. જો તે દિશાહીન થઈ જાય તો વિનાશ કરશે; જો સાચી દિશામાં જાય તો તે ઉકેલ બનશે,” તેમણે કહ્યું અને ટેક્નોલોજીના જવાબદાર તથા નૈતિક ઉપયોગ પર ભાર મૂક્યો.

વડાપ્રધાને AI માટે ‘માનવ’ વિઝન રજૂ કર્યું, જેને તેમણે 21મી સદી માટે ભારતના માનવકેન્દ્રિત ફ્રેમવર્ક તરીકે રજૂ કર્યું.

“આપણે AIને ખુલ્લું આકાશ આપવું જોઈએ, પરંતુ કમાન્ડ આપણા હાથમાં રાખવું જોઈએ. જેમ GPS માર્ગ સૂચવે છે પણ અંતિમ નિર્ણય આપણો રહે છે. આજે આપણે AIને જે દિશા આપીશું તે આપણું ભવિષ્ય નક્કી કરશે. મિત્રો, આજે નવી દિલ્હી AI ઇમ્પેક્ટ સમિટમાં હું AI માટે ‘માનવ’ વિઝન રજૂ કરું છું -- માનવ, જેનો અર્થ થાય છે માનવકેન્દ્રિત ભારતીય વિઝન AI માટે,” તેમણે કહ્યું.

એક્રોનિમ સમજાવતાં તેમણે કહ્યું, “M એટલે Moral & Ethical Systems, એટલે કે AIને નૈતિકતા અને માનવ મૂલ્યોના આધારે માર્ગદર્શન મળવું જોઈએ; A એટલે Accountable Governance, પારદર્શક નિયમો, મજબૂત નિરીક્ષણ અને રાષ્ટ્રીય સાર્વભૌમત્વ, જેના ડેટા તેના અધિકાર; N એટલે Accessible and Inclusive, AI મોનોપોલી નહીં પણ તકોનો ગુણાકાર બનવો જોઈએ; A એટલે Valued and Legitimate, AI કાયદેસર, વિશ્વાસપાત્ર અને સામાજિક રીતે સ્વીકાર્ય હોવો જોઈએ; V એટલે Vision for Humanity, AIનું અંતિમ લક્ષ્ય માનવ કલ્યાણ હોવું જોઈએ.”

આ પણ વાંચોઃ વૈશ્વિક AI સમિટમાં માનવ-કેન્દ્રિત અને અધિકાર આધારિત AI શાસન પર ભાર

“ભારતનું માનવ વિઝન AI-આધારિત 21મી સદીની દુનિયામાં માનવ કલ્યાણ માટે અર્થપૂર્ણ દિશા પૂરી પાડશે. ટેક્નોલોજીનું ભવિષ્ય મશીનો દ્વારા નહીં, પરંતુ માનવ મૂલ્યો દ્વારા નક્કી થશે,” તેમણે ઉમેર્યું.

ખુલ્લાપણાના મહત્વ પર ભાર મૂકતાં વડાપ્રધાને AI વિકાસમાં પારદર્શકતાને સુરક્ષા તરીકે ગણાવી.

“ઘણી વખત કહેવાય છે કે ‘સૂર્યપ્રકાશ શ્રેષ્ઠ ડિસઇન્ફેક્ટન્ટ છે’, એટલે કે પારદર્શકતા સૌથી મોટી સુરક્ષા છે. કેટલાક દેશો અને કંપનીઓ માને છે કે AI વ્યૂહાત્મક સંપત્તિ છે અને તેને ગુપ્ત રાખીને વિકસાવવી જોઈએ. ભારત અલગ વિચારે છે,” તેમણે કહ્યું.

“અમે માનીએ છીએ કે AI ત્યારે જ વૈશ્વિક હિતોની સેવા કરશે જ્યારે તે શેર કરાય, કોડ ઓપન હોય અને નવીનતા સામૂહિક હોય. ત્યારે જ લાખો યુવા મન તેને વધુ સારું અને સુરક્ષિત બનાવી શકશે. ચાલો AIને વૈશ્વિક સામાન્ય સારા તરીકે વિકસાવવાનો સંકલ્પ કરીએ,” તેમણે ઉમેર્યું.

વૈશ્વિક ધોરણોની રચનાની હાકલ કરતાં વડાપ્રધાને ડીપફેક અને ફેબ્રિકેટેડ ડિજિટલ કન્ટેન્ટ જેવા જોખમો વિશે ચેતવણી આપી.

“વૈશ્વિક ધોરણો બનાવવાની તાતી જરૂર છે. ડીપફેક અને બનાવટી કન્ટેન્ટ ખુલ્લી સમાજોને અસ્થિર કરી શકે છે. ભૌતિક વિશ્વમાં ખોરાક પર ન્યુટ્રિશન લેબલ હોય છે જેથી આપણે જાણીએ કે શું ખાઈ રહ્યા છીએ. તેવી જ રીતે ડિજિટલ વિશ્વમાં કન્ટેન્ટ પર ઓથેન્ટિસિટી લેબલ હોવા જોઈએ,” તેમણે કહ્યું.

“લોકોએ જાણવું જોઈએ કે શું વાસ્તવિક છે અને શું AI-જનરેટેડ છે. જેમ AI ટેક્સ્ટ, ઇમેજ અને વીડિયો બનાવે છે તેમ વોટરમાર્કિંગ અને સ્પષ્ટ સ્ત્રોત ધોરણોની જરૂર વધશે. વિશ્વાસ ટેક્નોલોજીમાં શરૂઆતથી જ બાંધવો જોઈએ,” તેમણે ઉમેર્યું.

બાળ સુરક્ષાની ચિંતા વ્યક્ત કરતાં વડાપ્રધાને કહ્યું કે AI ઇકોસિસ્ટમમાં સુરક્ષા વધુ મજબૂત કરવી જરૂરી છે.

“બાળ સુરક્ષા અંગે આપણે વધુ સતર્ક રહેવું પડશે. જેમ શાળાના અભ્યાસક્રમો ક્યુરેટ કરાય છે તેમ AI જગ્યા બાળ-સુરક્ષિત અને પરિવાર-માર્ગદર્શિત હોવી જોઈએ,” તેમણે કહ્યું.

AI પ્રત્યેના વ્યાપક દૃષ્ટિકોણ પર વિચાર વ્યક્ત કરતાં વડાપ્રધાને કહ્યું, “આજે વિશ્વમાં બે પ્રકારના લોકો છે. એક AIમાં ભય જુએ છે. બીજો AIમાં ભાગ્ય જુએ છે. હું જવાબદારી અને ગર્વ સાથે કહું છું -- ભારત AIમાં ભય નથી જોતું, ભારત AIમાં તક જુએ છે, ભારત પોતાનું ભવિષ્ય AIમાં જુએ છે.”

“અમારી પાસે પ્રતિભા, ઊર્જા, ક્ષમતા અને નીતિ સ્પષ્ટતા છે,” તેમણે નોંધ્યું.

“મને આનંદ છે કે આ સમિટમાં ત્રણ ભારતીય કંપનીઓએ પોતાના AI મોડલ અને એપ્સ લોન્ચ કર્યા છે. આ મોડલ ભારતની યુવા પ્રતિભાની ઊંડાઈ અને વિવિધતા તેમજ વિશ્વને ભારત જે ઉકેલો આપે છે તેને દર્શાવે છે,” તેમણે ઉમેર્યું.

ગુજરાતીમાં અન્ય સમાચારો વાંચવા અહીં ક્લિક કરો "ન્યુ ઇન્ડિયા અબ્રોડ ગુજરાતી"