"ਜਾਇਰੋਲੈਂਡੋ" ਗਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ / Photo Courtesy

ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਨਸਲਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ‘ਜਾਇਰੋਲੈਂਡੋ’ ਗਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਾਂ ਕੋਈ ਸਾਧਾਰਨ ਨਸਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ‘ਗੀਰ’ ਨਸਲ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੀ ਉੱਚ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਵਾਲੀ ‘ਹੋਲਸਟਾਈਨ ਫ੍ਰੀਜ਼ੀਅਨ’ ਨਸਲ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਸਲ ਅੱਜ ਗਲੋਬਲ ਡੇਅਰੀ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਾਣ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਜਾਇਰੋਲੈਂਡੋ ਨਸਲ ਦੇ ਬਣਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸਬੰਧ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੌਰਵਮਈ ਪਸ਼ੂਧਨ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਾਲ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਤੋਂ ‘ਗੀਰ’ ਨਸਲ ਦੇ ਉੱਤਮ ਪਸ਼ੂ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਭੇਜੇ ਗਏ ਸਨ ਤਾਂ ਜੋ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਗਰਮ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਡੇਅਰੀ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਭੇਜੇ ਗਏ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਭਾਵਨਗਰ ਦੇ ਰਿਆਸਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ‘ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ’ ਨਾਂਅ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗੀਰ ਬਲਦ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਪਸ਼ੂ ਨਸਲ ਸੁਧਾਰ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਧੁਰਾ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰਿਆ। ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਕਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇਸ ਭਾਰਤੀ ਗੀਰ ਬਲਦ ਦੀ ਨਸਲ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਸਮਰੱਥਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮ ਅਤੇ ਨਮੀ ਵਾਲੇ ਮੌਸਮ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਰੀਰਕ ਤਣਾਅ ਦੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਪਰ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਦੁੱਧ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੁੱਧ ਗੀਰ ਨਸਲ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਗਾਵਾਂ ਜਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਇਸ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਦਾ ਹੱਲ ਕੱਢਣ ਲਈ, 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕ੍ਰਾਸ-ਬ੍ਰੀਡਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤਹਿਤ ਭਾਰਤੀ ਗੀਰ ਬਲਦ ‘ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ’ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜੈਨੇਟਿਕਸ (ਡੀ.ਐਨ.ਏ) ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਉੱਚ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਯੂਰਪੀਅਨ ਮੂਲ ਦੀ ‘ਹੋਲਸਟਾਈਨ ਫ੍ਰੀਜ਼ੀਅਨ’ ਗਾਂ ਨਾਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਸ ਨਵੀਂ ਨਸਲ ਵਿੱਚ 5/8 ਹਿੱਸਾ ਹੋਲਸਟਾਈਨ ਫ੍ਰੀਜ਼ੀਅਨ ਦਾ ਅਤੇ 3/8 ਹਿੱਸਾ ਭਾਰਤੀ ਗੀਰ ਨਸਲ ਦਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਨਤੀਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਟੀਕ ਅਨੁਪਾਤ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜਾਇਰੋਲੈਂਡੋ ਨਸਲ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਹੋਲਸਟਾਈਨ ਤੋਂ ਦੁੱਧ ਦੀ ਅਥਾਹ ਮਾਤਰਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਗੀਰ ਤੋਂ ਗਰਮੀ ਝੱਲਣ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਰੋਧਕ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕੁੱਲ ਦੁੱਧ ਦਾ ਲਗਭਗ 80 ਫੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਇਕੱਲੀ ਇਸੇ ਜਾਇਰੋਲੈਂਡੋ ਨਸਲ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਵਾਹੀ ਹੈ।

ਜਾਇਰੋਲੈਂਡੋ ਗਾਂ ਦੀ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਆਮ ਇਨਸਾਨੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਾਰੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਹ ਗਾਂ ਆਮ ਡੇਅਰੀ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਲੈਕਟੇਸ਼ਨ ਪੀਰੀਅਡ (ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਦੇ ਚੱਕਰ) ਵਿੱਚ ਔਸਤਨ 3,600 ਤੋਂ 5,000 ਕਿਲੋ ਤੱਕ ਦੁੱਧ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਸ ਨਸਲ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਖੁਰਾਕ, ਸਹੀ ਮੈਡੀਕਲ ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਡੇਅਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਹੇਠ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਜਿਹੇ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਇਸ ਨਸਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਗਾਂ ‘ਮਾਰੀਲੀਆ ਫਿਵ ਥੀਏਟਰ ਡੇ ਨਾਇਲੋ’ ਨੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੁੱਧ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 127.57 ਕਿਲੋ (ਲੀਟਰ) ਦੁੱਧ ਦੇ ਕੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ 'ਗਿਨੀਜ਼ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ' ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਦੀ ਚੋਆਈ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾ ਕੇ ਕਿਊਬਾ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗਾਂ ‘ਊਬਰੇ ਬਲੈਂਕਾ’ ਦਾ 39 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਹੀ ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਦੇਖਭਾਲ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਇਹ ਗਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 120 ਕਿਲੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਆਮ ਨਸਲ ਨਾਲੋਂ ਚਾਰ ਤੋਂ ਪੰਜ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੈ।

ਜਾਇਰੋਲੈਂਡੋ ਨਸਲ ਦੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਤਾਮਾਮ ਦੁਧਾਰੂ ਨਸਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਸਰੀਰਕ ਢਾਂਚਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਚੌੜਾ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਦਾ ਭਾਰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕੰਨ ਭਾਰਤੀ ਗੀਰ ਗਾਂ ਵਾਂਗ ਲੰਬੇ, ਘੁਮਾਅਦਾਰ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਲਟਕਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ ਬਲਕਿ ਇਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਧੁੱਪ ਤੋਂ ਵੀ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਚਮੜੀ ਦਾ ਰੰਗ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਲਾ, ਚਿੱਤਾ ਜਾਂ ਕਾਲੇ-ਚਿੱਤੇ ਧੱਬਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਹੋਲਸਟਾਈਨ ਨਸਲ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਸਿਰ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਹਲਕਾ ਜਿਹਾ ਉੱਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਕੋਹਾਂ ਇਸ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪਿਛੋਕੜ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਨਸਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਖ਼ੂਬੀ ਇਸ ਦੀ ਗਰਮੀ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਗਰਮ ਮੁਲਕਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਸ਼ੂ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਯੂਰਪੀਅਨ ਹੋਲਸਟਾਈਨ ਗਾਵਾਂ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਹੁੰਮਸ, ਤੇਜ਼ ਧੁੱਪ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦੀਆਂ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਜਲਦੀ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਣਾਅ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਾਇਰੋਲੈਂਡੋ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਗੀਰ ਗਾਂ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਜੀਨਸ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਇਸ ਦੀ ਚਮੜੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਸੀਨਾ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗਾਂ 40 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਕੜਕਦੀ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਅੰਦਰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਰੀਰਕ ਤਣਾਅ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰਹਿ ਕੇ ਚਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

‘ਜਾਇਰੋਲੈਂਡੋ’ ਗਾਂ / Photo Courtesy

ਸਰੀਰਕ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਹ ਗਾਂ ਆਪਣੀ ਲੰਬੀ ਉਮਰ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਇਮਿਊਨਿਟੀ (ਰੋਗ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ) ਲਈ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਾਇਰੋਲੈਂਡੋ ਗਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜਲਦੀ ਸਿਆਣੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 30 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਵੱਛਾ ਦੇਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਕ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਖਰਚਾ ਜਲਦੀ ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗਾਵਾਂ ਲਗਭਗ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਵਡੇਰੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਸੂਤਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਸਮਾਂ ਔਸਤਨ 410 ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮ ਦੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਗਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਿਫ਼ਾਇਤੀ ਹੈ; ਇਹ ਮਹਿੰਗੇ ਕੈਮੀਕਲ ਫੀਡ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗੇ ਰਾਸ਼ਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਮ ਹਰੇ ਚਾਰੇ, ਸੂਕੇ ਚਾਰੇ ਅਤੇ ਚਰਾਗਾਹਾਂ ਦੇ ਸਾਧਾਰਨ ਘਾਹ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਪਚਾ ਕੇ ਉੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦਾ ਖਰਚਾ ਕਾਫ਼ੀ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

 

ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਰ ‘ਹੋਲਸਟਾਈਨ ਫ੍ਰੀਜ਼ੀਅਨ’ ਅਤੇ ਜਰਸੀ ਗਾਵਾਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਉਠਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਅੱਤ ਦੀ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਲੂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਐਚ.ਐਫ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗੇ ਹਾਈ-ਸਪੀਡ ਪੱਖੇ, ਵਾਟਰ ਕੂਲਰ, ਫੌਗਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਵਰ ਸਿਸਟਮ ਲਗਾਉਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮ ਦਾ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਖਰਚਾ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸ਼ੁੱਧ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਸਲਾਂ ਨੂੰ ਮਸਟਾਈਟਿਸ (ਥਣ ਰੋਗ), ਲੇਵੇ ਦੀ ਸੋਜ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਗਲਣ ਵਰਗੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਲਾਜ 'ਤੇ ਮੋਟਾ ਖਰਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਦੀ ਉਮਰ ਵੀ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ‘ਜਾਇਰੋਲੈਂਡੋ’ ਨਸਲ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਜੀਵਨੀ ਬੂਟੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਕਲਪ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਹਿੰਗੇ ਏਅਰ-ਕੰਡੀਸ਼ਨਡ ਜਾਂ ਹਾਈ-ਟੈਕ ਸ਼ੈੱਡਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ।

ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਭਾਰਤੀ ਡੇਅਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਨਸਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਤੋਂ ਜਾਇਰੋਲੈਂਡੋ ਦੇ ਉੱਚ-ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਸੈਕਸਡ ਸੀਮਨ ਅਤੇ ਭਰੂਣ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਦੇਸੀ ਗੀਰ ਗਾਵਾਂ ਦਾ ਨਸਲ ਸੁਧਾਰ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹੀ ਸਥਾਨਕ ਹਾਲਾਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਜਾਇਰੋਲੈਂਡੋ’ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਹ ਕਦਮ ਭਾਰਤੀ ਫਾਰਮਰਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਕਈ ਗੁਣਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗਾਂ ਦੇਸੀ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਾਂਗ ਘੱਟ ਖਰਚੇ ਵਿੱਚ ਪਲ ਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਗਾਵਾਂ ਜਿੰਨਾ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

ਜਾਇਰੋਲੈਂਡੋ ਗਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਅਨੁਕੂਲਤਾ, ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਮਿਸਾਲ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਰਿਆਸਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ‘ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ’ ਬਲਦ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਜਾ ਕੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਮਿਸਾਲ ਚਿੱਟੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆਂਦੀ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਪਸ਼ੂਧਨ ਦਾ ਡੰਕਾ ਵਜਾਇਆ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 120 ਕਿਲੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਨਸਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਗਰਮ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲਣ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਏਗੀ।