ਜੌਨ ਐੱਫ. ਕੈਨੇਡੀ / Photo Courtesy

ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ 35ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੌਨ ਫਿਟਜ਼ਗੇਰਾਲਡ ਕੈਨੇਡੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ‘ਜੇ.ਐੱਫ.ਕੇ.’ ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ, ਹਰਮਨਪਿਆਰੇ ਅਤੇ ਚਰਚਿਤ ਵਿਸ਼ਵ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਭਾਸ਼ਣ ਕਲਾ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਇਤਿਹਾਸ ’ਤੇ ਇੱਕ ਅਮਿੱਟ ਛਾਪ ਛੱਡੀ। ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦੇ ਅਤਿ ਨਾਜ਼ੁਕ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੇ ਕੈਨੇਡੀ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਉੱਚੇ ਮੁਕਾਮਾਂ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਦੁਖਾਂਤਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਦਰਦਨਾਕ ਮੌਤ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਭਾਵੁਕ ਕਰਦਾ ਹੈ।

 

ਜੌਨ ਐੱਫ. ਕੈਨੇਡੀ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਮਈ 1917 ਨੂੰ ਬਰੁਕਲਾਈਨ, ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰਸੂਖਦਾਰ ਆਇਰਿਸ਼-ਕੈਥੋਲਿਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੋਸਫ਼ ਪੀ. ਕੈਨੇਡੀ ਇੱਕ ਸਫ਼ਲ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਰੋਜ਼ ਫਿਟਜ਼ਗੇਰਾਲਡ ਕੈਨੇਡੀ ਇੱਕ ਨਾਮਵਰ ਸਥਾਨਕ ਰਾਜਨੇਤਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਨੌਂ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਦੇ ਜੌਨ ਦਾ ਬਚਪਨ ਬਹੁਤ ਲਾਡ-ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਬੀਤਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜੂਝਦੇ ਰਹੇ। ਸਿਹਤ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਕੁੱਟ-ਕੁੱਟ ਕੇ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੋਜ ਪੱਤਰ ‘ਵਾਈ ਇੰਗਲੈਂਡ ਸਲੈਪਟ’ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਾਫੀ ਸਲਾਹਿਆ ਗਿਆ।

 

ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਜੌਨ ਐੱਫ. ਕੈਨੇਡੀ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਸਾਲ 1943 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੀਟੀ-109 ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਟਾਰਪੀਡੋ ਕਿਸ਼ਤੀ ਦੇ ਕਮਾਂਡਰ ਸਨ, ਇੱਕ ਜਾਪਾਨੀ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਨੂੰ ਟੱਕਰ ਮਾਰ ਕੇ ਦੋ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡੀ ਦੀ ਪਿੱਠ ’ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸੱਟ ਲੱਗੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਦੁੱਤੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਜ਼ਖਮੀ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਈ। ਉਹ ਇੱਕ ਜ਼ਖਮੀ ਸਿਪਾਹੀ ਦੀ ਲਾਈਫ ਜੈਕਟ ਦੇ ਫੀਤੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਪਕੜ ਕੇ ਕਈ ਘੰਟੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਤੈਰਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਟਾਪੂ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਬਹਾਦਰੀ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਨੇਵੀ ਐਂਡ ਮਰੀਨ ਕੋਰ ਮੈਡਲ’ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਯੁੱਧ ਦੇ ਨਾਇਕ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ।

 

ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਜੋਸਫ਼ ਕੈਨੇਡੀ ਜੂਨੀਅਰ ਦੀ ਇੱਕ ਹਵਾਈ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਜੌਨ ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ’ਤੇ ਆ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1946 ਵਿੱਚ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਰਿਪ੍ਰੈਜ਼ੈਂਟੇਟਿਵਜ਼ ਦੀ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਕਾਂਗਰਸ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1952 ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੈਸੇਚਿਉਸੇਟਸ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਸੈਨੇਟ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਸੈਨੇਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਿੱਠ ਦਾ ਦਰਦ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ ਵਾਪਸ ਆਏ। ਬਿਸਤਰ ’ਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਿਤਾਬ ‘ਪ੍ਰੋਫਾਈਲਜ਼ ਇਨ ਕਰੇਜ’ ਲਿਖੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1957 ਵਿੱਚ ਵੱਕਾਰੀ ‘ਪੁਲਿਟਜ਼ਰ ਪੁਰਸਕਾਰ’ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ, 1953 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਜੈਕਲੀਨ ਬੂਵੀਅਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜੈਕੀ ਕੈਨੇਡੀ ਵਜੋਂ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਲੀਕੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣੀ।

 

ਸਾਲ 1960 ਵਿੱਚ ਜੌਨ ਐੱਫ. ਕੈਨੇਡੀ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਆਪਣੀ ਦਾਅਵੇਦਾਰੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਉਮੀਦਵਾਰ ਅਤੇ ਤਤਕਾਲੀ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਿਚਰਡ ਨਿਕਸਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਅਮਰੀਕੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ’ਤੇ ਲਾਈਵ ਬਹਿਸ ਕਰਵਾਈ ਗਈ। ਟੀਵੀ ’ਤੇ ਕੈਨੇਡੀ ਬੇਹੱਦ ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸੀ, ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਿਕਸਨ ਬਿਮਾਰ ਅਤੇ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਲੱਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਬਹਿਸ ਨੇ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਰੁਖ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡੀ ਨੇ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। 20 ਜਨਵਰੀ 1961 ਨੂੰ 43 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣੇ।

 

ਆਪਣੇ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਕੈਨੇਡੀ ਨੇ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵਾਕ ਅੱਜ ਵੀ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ: ‘ਇਹ ਨਾ ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਦੇਸ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ’। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ‘ਨਿਊ ਫਰੰਟੀਅਰ’ ਦਾ ਨਾਂਅ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਵੱਡੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਅਕਸ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ‘ਪੀਸ ਕੋਰ’ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। 

 

ਕੈਨੇਡੀ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨੀਤੀ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦੇ ਵੱਡੇ ਤਣਾਅ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਦੇ ਕੁਝ ਹੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, 1961 ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਬੇਅ ਆਫ਼ ਪਿਗਜ਼’ ਦੇ ਅਸਫ਼ਲ ਫੌਜੀ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕਿਊਬਾ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਨੇਤਾ ਫਿਦਲ ਕਾਸਤਰੋ ਦਾ ਤਖਤਾ ਪਲਟਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਨੇ ਕੈਨੇਡੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ। ਇਸੇ ਸਾਲ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਨੇ ਬਰਲਿਨ ਦੀ ਕੰਧ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ’ਤੇ ਕੈਨੇਡੀ ਨੇ ਜਰਮਨੀ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, ‘ਮੈਂ ਇੱਕ ਬਰਲਿਨ ਵਾਸੀ ਹਾਂ’, ਜਿਸ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਹੌਸਲੇ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤੇ।

 

ਅਕਤੂਬਰ 1962 ਵਿੱਚ, ਕੈਨੇਡੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਇਮਤਿਹਾਨ ‘ਕਿਊਬਨ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਸੰਕਟ’ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਨੇ ਕਿਊਬਾ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਣੂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨਜ਼ਦੀਕ ਸਨ। ਦੁਨੀਆ ਪਰਮਾਣੂ ਯੁੱਧ ਦੇ ਕੰਢੇ ’ਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਿਊਬਾ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ ਪਰ ਕੈਨੇਡੀ ਨੇ ਬੇਹੱਦ ਸੰਜਮ, ਸਿਆਣਪ ਅਤੇ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਊਬਾ ਦੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਰਾਹੀਂ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਨੇਤਾ ਨਿਕਿਤਾ ਖਰੁਸ਼ਚੇਵ ਨਾਲ ਗੁਪਤ ਗੱਲਬਾਤ ਚਲਾਈ। ਕੁੱਲ 13 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਭਾਰੀ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੈਨੇਡੀ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਭਾਵੀ ਤਬਾਹੀ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲਿਆ।

 

ਪੁਲਾੜ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੌਨ ਐੱਫ. ਕੈਨੇਡੀ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਇਤਿਹਾਸਕ ਰਿਹਾ। ਜਦੋਂ ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਕੈਨੇਡੀ ਨੇ 1961 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਦਲੇਰਾਨਾ ਟੀਚਾ ਰੱਖਿਆ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਇਸੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ’ਤੇ ਉਤਾਰੇਗਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ‘ਨਾਸਾ’ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਅਥਾਹ ਫੰਡਾਂ ਸਦਕਾ ਹੀ 1969 ਵਿੱਚ ਅਪੋਲੋ-11 ਮਿਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਨੀਲ ਆਰਮਸਟ੍ਰਾਂਗ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ’ਤੇ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਲ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਕੈਨੇਡੀ ਖੁਦ ਜ਼ਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਘਰੇਲੂ ਮੋਰਚੇ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਫਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਪੁਰਜ਼ੋਰ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ‘ਸਿਵਲ ਰਾਈਟਸ ਐਕਟ 1964’ ਵਜੋਂ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

 

ਜਦੋਂ ਕੈਨੇਡੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਆਪਣੀਆਂ ਸਫ਼ਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸਿਖਰ ’ਤੇ ਸੀ ਅਤੇ 1964 ਦੀਆਂ ਅਗਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਹਾਦਸਾ ਵਾਪਰਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। 22 ਨਵੰਬਰ 1963 ਨੂੰ, ਜੌਨ ਐੱਫ. ਕੈਨੇਡੀ ਟੈਕਸਾਸ ਦੇ ਡੱਲਾਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਰੈਲੀ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਲੰਘ ਰਹੇ ਸਨ। ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ 12:30 ਵਜੇ ਡੀਲੇ ਪਲਾਜ਼ਾ ਵਿਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਗੋਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪਾਰਕਲੈਂਡ ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਡਾਕਟਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਨਹੀਂ ਬਚਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿ੍ਰਤਕ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਲੀ ਹਾਰਵੇ ਓਸਵਾਲਡ ਨਾਮਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਿ੍ਰਫਤਾਰ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਜੈਕ ਰੂਬੀ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਓਸਵਾਲਡ ਦੀ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਕਤਲ ਕੇਸ ਅੱਜ ਤੱਕ ਇੱਕ ਅਣਸੁਲਝੀ ਪਹੇਲੀ ਅਤੇ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

 

ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਜੌਨ ਐੱਫ. ਕੈਨੇਡੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਅਮਰੀਕੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਦਰਦਨਾਕ ਅਤੇ ਭਾਵੁਕ ਦਾਸਤਾਨ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ 1000 ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੱਧ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨਕਾਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਉਮੀਦ, ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਦਿਸ਼ਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ‘ਕੈਮਲੌਟ’ ਯੁੱਧ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਦੌਰ ਜੋ ਜਾਦੂਈ, ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਅਤੇ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਕਈ ਆਲੋਚਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਇੱਕ ਬਹਾਦਰ ਸਿਪਾਹੀ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਜੇ.ਐੱਫ.ਕੇ. ਨੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਜੋ ਮਸ਼ਾਲ ਜਗਾਈ ਸੀ, ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਵੱਲ ਦੇਖਣਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸੁਪਨੇ ਲੈਣਾ ਸਿਖਾਇਆ।