ਪ੍ਰਤੀਕ ਫੋਟੋ / AI
ਮੈਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਇੱਕ ਮੱਧਵਰਗੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪਲਿਆ-ਵਧਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਤੋਹਫ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ। ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਨ, ਜਿਗਿਆਸਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਾਂਤ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਇੱਕ ਨਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਮੌਕਿਆਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਜ਼ਰੂਰ ਖੋਲ੍ਹਣਗੀਆਂ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਖਿੜਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ।
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਅਮਰੀਕਾ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਮਕਸਦ ਕੋਈ ਹੋਰ ਬਣਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰੂਪ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਇਹ ਸੰਭਵ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਪੱਚੀ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾਫਟ ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਹ ਥਾਂ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ, ਜਿੱਥੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਤੋਂ ਆਇਆ ਇੱਕ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਬੇਹੱਦ ਵੱਡੇ ਸੁਪਨੇ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ਤੋਂ ਆਏ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ, ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ ਆਗੂਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ। ਮੈਂ ਸਿੱਖਿਆ ਕਿ ਨਵੀਨਤਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਲਦੀ-ਫੁੱਲਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਜ਼ਰੀਏ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਮੌਕੇ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੈਂ ਕਦੇ ਕਲਪਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਕੀਮਤੀ ਤੋਹਫ਼ਾ ਦਿੱਤਾ।
ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਦੇ ਚਾਲ੍ਹੀਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲੱਗਾ। ਜੋ ਡਾਇਰੀ ਪਹਿਲਾਂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ, ਇਲਾਜਾਂ ਅਤੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ। ਅਠਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਇੱਕ ਮਕੈਨੀਕਲ ਹਾਰਟ ਪੰਪ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖਿਆ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮੈਂ ਦਿਲ ਦੇ ਦਾਨੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਜਨਵਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਵੇਰ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਾਂਗਾ, ਆਪਣੇ ਅਸਹਿਣਯੋਗ ਦੁੱਖ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ। ਮਾਹਿਰ ਸਰਜਨਾਂ, ਹਮਦਰਦ ਨਰਸਾਂ, ਖੋਜਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਅਨਮੋਲ ਦਾਤ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੈਂ ਕਦੇ ਉਮੀਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਹਰ ਆਮ ਦਿਨ ਅਤੇ ਹਰ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ—ਸਵੇਰ ਦੀ ਸੈਰ, ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਰਾਤ ਦਾ ਖਾਣਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੋਸਤ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ—ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੌਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਜਰਬੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।
ਇਸੇ ਸਾਲ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਯਾਦਾਂ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਕਿਤਾਬ 'ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਡੇਜ਼: ਦ ਕੋਡ ਵੀ ਲਿਵਡ ਬਾਇ ਬਿਫੋਰ ਵੀ ਕੋਡਡ' ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ 1980 ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੀਤੇ ਮੇਰੇ ਬਚਪਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।
ਮੇਰੇ ਕੁਝ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਲੱਗਿਆ। ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾਫਟ ਵਿੱਚ ਪੱਚੀ ਸਾਲ ਡਾਟਾ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਬਣਾਉਣ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਟੀਮਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਅਤੇ ਏਆਈ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਧੂੜ-ਭਰੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡੀ ਕ੍ਰਿਕਟ, ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਕੋਲ ਜਾਣ, ਇਰਾਨੀ ਕੈਫ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਬਾਰੇ ਕਿਉਂ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਹੁਣ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ?
ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਬਹੁਤ ਸੌਖਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਿੰਨਾ ਦੂਰ ਤੁਰਿਆ, ਓਨਾ ਹੀ ਵੱਧ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ।
ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਬੇਅੰਤ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਮੰਨਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਉਤਪਾਦ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਨਸਾਨ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਨੌਜਵਾਨ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਦਿਲ ਟਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਕਰਵਾ ਚੁੱਕੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖਦਾ ਹਾਂ। 'ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਡੇਜ਼' ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਯਾਦਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਅਤੇ ਉਸ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਿਣ ਚੁਕਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਮਾਣਾ ਯਤਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੁਪਨੇ ਦੇਖਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਦਿੱਤੀ।
ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਧ ਭਾਰਤੀ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਜਾਂ ਅਮਰੀਕੀ। ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁੱਝਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨੂੰ ਚੁਣਨ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਭਾਰਤ ਮੇਰੇ ਮੁੱਲਾਂ, ਮੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਮੇਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਉਹਨਾਂ ਮੌਕਿਆਂ, ਦੋਸਤੀਆਂ, ਕਰੀਅਰ ਅਤੇ ਉਸ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਅਸਲ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਮੁੜ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਹੈ।
ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ 'ਏਆਈ' ਸੁਣਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਰਟੀਫ਼ਿਸ਼ਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਮੇਰੇ ਲਈ 'ਏਆਈ' ਦਾ ਅਰਥ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਏਆਈ' ਨੇ ਹੀ ਸੰਵਾਰੀ ਹੈ।
ਏ(A) ਮਤਲਬ ਅਮਰੀਕਾ, ਆਈ(I) ਮਤਲਬ ਇੰਡੀਆ।
ਭਾਰਤ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਖੰਭ ਦਿੱਤੇ। ਇੱਕ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਦੂਜੇ ਨੇ ਵਿਖਾਇਆ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿੰਨੀ ਦੂਰ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮੈਂ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਵੀ ਕਹਾਣੀ ਮੈਂ ਲਿਖਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦੇਣ ਲਈ ਜੋ ਵੀ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਦੇਣ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਸਦਾ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਰਿਣੀ ਰਹਾਂਗਾ।
ਲੇਖਕ ਪਿਛਲੇ 25 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾਫਟ ਵਿੱਚ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਵਾਈਸ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਟ (CVP) ਵਜੋਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
Comments
Start the conversation
Become a member of New India Abroad to start commenting.
Sign Up Now
Already have an account? Login