અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ(File Photo) / REUTERS/Kylie Cooper

લગભગ બે દાયકાથી વ્હાઇટ હાઉસનું કવરેજ કરતાં મને એક વાત સારી રીતે સમજાઈ ગઈ છે કે ઓવલ ઓફિસમાં થતી દરેક મુલાકાત અલગ હોય છે. દરેક અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિની પોતાની આગવી શૈલી હોય છે. દરેક કાર્યક્રમનો પોતાનો અંદાજ હોય છે અને દરેક સવાલ કોઈ અનપેક્ષિત ક્ષણ સર્જી શકે છે.

આ અઠવાડિયે પણ આવી જ એક અનોખી ઘટના બની.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના બંને કાર્યકાળ દરમિયાન તેમને કવર કરવાનો મોકો મળ્યો હોવાથી મેં અનેક વખત તેમને સવાલ પૂછ્યા છે. વ્હાઇટ હાઉસ પ્રેસ કોરના સભ્ય તરીકે મેં જોયું છે કે તેઓ વેપાર, વિદેશ નીતિ, ઇમિગ્રેશન, રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા, ઊર્જા અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો જેવા અનેક મુદ્દાઓ પર પત્રકારોના સવાલોના જવાબ આપવા તૈયાર રહે છે. વિદેશી મીડિયા સહિત વિવિધ સંસ્થાના પત્રકારો સાથે પણ તેઓ સીધી વાતચીત કરતા રહે છે.

આ જ વિચારો સાથે હું આ અઠવાડિયે ઓવલ ઓફિસ તરફ જઈ રહ્યો હતો.

ઓવલ ઓફિસથી થોડા અંતરે, રોઝ ગાર્ડન તરફ નજર કરતા વેસ્ટ વિંગના કોલોનેડમાં ઉભો રહી હું વિચારતો હતો કે જો તક મળશે તો કયો સવાલ પૂછવો. મારો પહેલો વિચાર ભારત-અમેરિકા વચ્ચે ક્લીન કોલ ટેક્નોલોજી અને ઊર્જા સુરક્ષા પર સહકાર વિશે પૂછવાનો હતો. પરંતુ વ્હાઇટ હાઉસમાં સમાચાર ખૂબ ઝડપથી બદલાતા હોય છે. તાજેતરમાં અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી Marco Rubio ભારતની મુલાકાત પૂર્ણ કરી ચૂક્યા હતા અને અમેરિકાનું ટ્રેડ પ્રતિનિધિમંડળ પણ ભારત સાથેની ચર્ચાઓ પૂર્ણ કરીને પરત આવ્યું હતું. તેથી ભારત-અમેરિકા વેપાર સંબંધો અંગેનો સવાલ વધુ મહત્વનો લાગ્યો.

થોડા સમય બાદ અમે ઓવલ ઓફિસમાં પ્રવેશ કર્યો. અન્ય પત્રકારોની જેમ મેં પણ હાથ ઊંચો કર્યો અને તકની રાહ જોઈ.

ઓવલ ઓફિસ વિશ્વના સૌથી ઓળખાતા રૂમોમાંથી એક છે, પરંતુ પત્રકારો માટે અહીં સવાલ પૂછવાની સ્પર્ધા ઘણી કઠિન હોય છે. અમેરિકન ટેલિવિઝન નેટવર્ક, આંતરરાષ્ટ્રીય સમાચાર સંસ્થાઓ, અખબારો અને વિદેશી મીડિયાના પત્રકારો મર્યાદિત સમય દરમિયાન સવાલ પૂછવા માટે પ્રયત્ન કરતા હોય છે.

અહીં કોઈ ગેરંટી નથી હોતી.

કયા પત્રકારને તક આપવી તે નિર્ણય રાષ્ટ્રપતિ કરે છે અને ઘણી વખત સમય કરતાં વધુ લોકો હાથ ઊંચા કરતા હોય છે.

જ્યારે મારી વારો આવ્યો ત્યારે મેં ભારત-અમેરિકા સંબંધો, તાજેતરની વેપાર ચર્ચાઓ અને વડાપ્રધાન Narendra Modi સાથે તેમની મુલાકાત અંગે સવાલ પૂછવાનું શરૂ કર્યું.

મારા સવાલના મૂળ મુદ્દા પર જવા પહેલાં જ રાષ્ટ્રપતિ Donald Trump થોડા ક્ષણ રોકાયા અને મારી તરફ જોયું.

તેમણે પૂછ્યું, "તમે ભારતમાંથી છો?"

મેં હા પાડી.

ત્યારબાદ તેમણે મજાકીય અંદાજમાં કહ્યું, "મને લાગ્યું તમે જર્મનીમાંથી હશો."

આ સાંભળીને રૂમમાં હાજર લોકો હસી પડ્યા.

પછી તેમણે મારી તરફ જોઈને કહ્યું, "You’re Central Casting."

અને તરત જ ઉમેર્યું, "આ સારી વાત છે."

રૂમમાં ફરી હાસ્ય ફેલાયું અને ત્યારબાદ ચર્ચા મારા સવાલના મુદ્દા તરફ આગળ વધી. પરંતુ થોડા જ સમયમાં 'સેન્ટ્રલ કાસ્ટિંગ' શબ્દપ્રયોગ ચર્ચાનો વિષય બની ગયો. મિત્રો, સહકર્મીઓ અને વાચકો તરફથી સંદેશાઓ આવવા લાગ્યા કે આ શબ્દનો અર્થ શું છે.

'સેન્ટ્રલ કાસ્ટિંગ' શબ્દ હોલિવૂડની જાણીતી કાસ્ટિંગ એજન્સી "Central Casting"માંથી આવ્યો છે, જે વર્ષો સુધી ફિલ્મો અને ટેલિવિઝન માટે કલાકારો અને એક્સ્ટ્રા કલાકારો પૂરા પાડતી હતી. સમય જતાં આ શબ્દ અમેરિકન રાજકીય ભાષાનો ભાગ બની ગયો અને તેનો અર્થ એવો વ્યક્તિ થયો જે કોઈ ચોક્કસ ભૂમિકા માટે સંપૂર્ણ રીતે યોગ્ય દેખાતો હોય.

અમેરિકાની રાજકીય અને સાંસ્કૃતિક ભાષામાં આ શબ્દપ્રયોગ લાંબા સમયથી વપરાય છે. કોઈ સૈનિક અધિકારી જે દેખાવમાં બિલકુલ ફિલ્મી સૈનિક જેવો લાગે, કોઈ પોલીસ અધિકારી કે રાજકારણી જે પોતાના પદ માટે એકદમ યોગ્ય દેખાય તેમના માટે આ શબ્દ વપરાય છે.

રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ પણ વર્ષોથી આ શબ્દપ્રયોગ કરતા આવ્યા છે. તેઓ સૈનિક અધિકારીઓ, સરકારી અધિકારીઓ, વેપારી નેતાઓ અને વિદેશી નેતાઓ માટે આ શબ્દનો ઉપયોગ કરી ચૂક્યા છે. તાજેતરમાં તેમણે ચીનના રાષ્ટ્રપતિ Xi Jinping માટે પણ આ શબ્દ વાપર્યો હતો. તેમની ઘણી અનિયોજિત ટિપ્પણીઓની જેમ આ નિવેદનો પણ અચાનક અને યાદ રહી જાય એવા હોવાથી ચર્ચામાં રહેતા હોય છે.

આવી ટિપ્પણીઓ અંગે લોકોની પ્રતિક્રિયા અલગ-અલગ રહી છે. કેટલાક લોકો તેને રમૂજી કે પ્રશંસાત્મક ટિપ્પણી તરીકે જુએ છે, જ્યારે કેટલાક લોકો તેને વધુ ગંભીરતાથી પણ લે છે. પરંતુ મોટાભાગે આ શબ્દનો અર્થ એવો જ માનવામાં આવે છે કે કોઈ વ્યક્તિ પોતાના પદ અથવા ભૂમિકા માટે એકદમ યોગ્ય દેખાય છે.

મારા માટે તો સૌથી ખાસ વાત આ શબ્દ નહીં, પરંતુ આખી વાતચીત હતી.

ટ્રમ્પની શૈલી ઘણી વખત સ્વાભાવિક અને અનસ્ક્રિપ્ટેડ હોય છે. સવાલ કોઈ પણ વિષય પર આવી શકે છે અને તેઓ સામાન્ય રીતે સીધી રીતે જવાબ આપવા તૈયાર રહે છે. મુદ્દો ભારતનો હોય, યુરોપનો, મધ્ય પૂર્વનો, વેપાર ચર્ચાનો કે અમેરિકાની આંતરિક રાજનીતિનો તેઓ સામાન્ય રીતે ચર્ચાથી દૂર ભાગતા નથી.

જ્યારે હું અન્ય પત્રકારો સાથે ઓવલ ઓફિસમાંથી બહાર નીકળ્યો અને વેસ્ટ વિંગના કોલોનેડમાંથી પસાર થતો હતો ત્યારે હું વિચારતો હતો કે કેટલા ઝડપથી ચર્ચાનો કેન્દ્ર બદલાઈ ગયો.

હું વેપાર ચર્ચાઓ અને દ્વિપક્ષીય સહકાર અંગે સવાલ પૂછવા માટે અંદર ગયો હતો, પરંતુ રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પની એક ટૂંકી અને અનૌપચારિક ટિપ્પણીએ હોલિવૂડના ઇતિહાસ સાથે જોડાયેલા એક શબ્દપ્રયોગને અચાનક વૈશ્વિક ચર્ચાનો વિષય બનાવી દીધો.

અને કદાચ ટ્રમ્પને કવર કરવાનો અનુભવ ઘણી વખત આવો જ હોય છે. ગંભીર નીતિગત ચર્ચા વચ્ચે અચાનક હાસ્ય અને અનપેક્ષિત ક્ષણો જન્મ લેતી હોય છે.

ગુજરાતીમાં અન્ય સમાચારો વાંચવા અહીં ક્લિક કરો "ન્યુ ઇન્ડિયા અબ્રોડ ગુજરાતી"