મેલબોર્નમાં પ્રધાનમંત્રી અલ્બેનીઝ સાથે ભારતીય પ્રધાનમંત્રી મોદી / X@narendramodi

મુખ્યમંત્રી નહીં પરંતુ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના ઓસ્ટ્રેલિયા પ્રવાસ દરમિયાન ભારત અને ઓસ્ટ્રેલિયા વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સૌથી વ્યાપક વ્યૂહાત્મક સહકારની શરૂઆત થઈ છે. બંને દેશોએ સંરક્ષણ, ઊર્જા, મહત્વપૂર્ણ ખનિજ, સાયબર સુરક્ષા, શિક્ષણ, ટેક્નોલોજી અને સાંસ્કૃતિક વારસા સહિત કુલ 18 મહત્વપૂર્ણ કરારો અને પહેલોની જાહેરાત કરી છે.

છેલ્લા એક દાયકાથી બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો સતત મજબૂત બનતા રહ્યા છે, પરંતુ આ વખતે થયેલા કરારો માત્ર રાજદ્વારી જાહેરાતો સુધી મર્યાદિત નથી. તેઓ લાંબા ગાળાના વ્યૂહાત્મક અને આર્થિક સહકારને વાસ્તવિક સ્વરૂપ આપે છે. ઓસ્ટ્રેલિયાથી ભારતને યુરેનિયમ સપ્લાય, સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં સહયોગ, તેમજ વિશ્વસ્તરીય ઓસ્ટ્રેલિયન યુનિવર્સિટીઓના ભારતમાં કેમ્પસ જેવી પહેલો બંને દેશો વચ્ચેના વધતા વિશ્વાસને દર્શાવે છે.

સંરક્ષણ અને દરિયાઈ સુરક્ષામાં સહયોગ વધુ મજબૂત

આ પ્રવાસની સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઉપલબ્ધિ સંરક્ષણ ક્ષેત્રમાં સહકારને વધુ મજબૂત બનાવવાની રહી. ભારત અને ઓસ્ટ્રેલિયાએ Joint Declaration on Defence and Security Cooperation (JDDSC) પર હસ્તાક્ષર કર્યા, જે 2009ના જૂના માળખાને બદલીને નવી વ્યૂહરચના રજૂ કરે છે.

આ કરાર હેઠળ બંને દેશો સૈન્ય વચ્ચે સંકલન, દરિયાઈ ક્ષેત્ર અંગેની માહિતીની આપ-લે, સંરક્ષણ ઉત્પાદન, સાયબર સુરક્ષા, આતંકવાદ વિરોધી કાર્યવાહી, માનવતાવાદી સહાય અને આપત્તિ વ્યવસ્થાપન જેવા ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધારશે.

આ ઉપરાંત Maritime Security Collaboration Roadmap પણ તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે, જેના દ્વારા ઇન્ડો-પેસિફિક વિસ્તારમાં દરિયાઈ સુરક્ષા, માહિતી વહેંચણી અને સંયુક્ત કામગીરી વધુ મજબૂત બનશે.

ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડ અને ઓસ્ટ્રેલિયાની Maritime Border Command વચ્ચે પણ સમજૂતી કરાર (MoU) થયો છે, જેના કારણે દરિયાઈ કાયદાના અમલ અને સરહદી સુરક્ષામાં સહયોગ વધશે.

ઓસ્ટ્રેલિયાએ 2028-29 દરમિયાન Australian Defence Collegeમાં ભારતીય સૈન્યના એક પ્રશિક્ષકને આમંત્રણ આપ્યું છે, જે બંને દેશો વચ્ચે વધતા સૈન્ય વિશ્વાસનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.

ઊર્જા સુરક્ષામાં મોટો ફાયદો

આ પ્રવાસમાં ઊર્જા સુરક્ષા પણ મહત્વપૂર્ણ મુદ્દો રહ્યો. બંને દેશોએ India-Australia Joint Statement on Energy Security જાહેર કરીને વૈશ્વિક ભૂરાજકીય પડકારો વચ્ચે ઊર્જા સુરક્ષા મજબૂત બનાવવાનો સંકલ્પ વ્યક્ત કર્યો.

સૌથી મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય 2014માં થયેલા ભારત-ઓસ્ટ્રેલિયા નાગરિક પરમાણુ કરારને અમલમાં મૂકવાનો રહ્યો. જરૂરી વહીવટી પ્રક્રિયા પૂર્ણ થતાં હવે ઓસ્ટ્રેલિયા ભારતને તેના નાગરિક પરમાણુ ઊર્જા કાર્યક્રમ માટે યુરેનિયમ સપ્લાય કરી શકશે.

આ ઉપરાંત ગુજરાતની પંડિત દીનદયાળ એનર્જી યુનિવર્સિટીમાં Rooftop Solar Training Academyનું સત્તાવાર ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું. આ પહેલ હેઠળ PM Surya Ghar યોજના અંતર્ગત 2,000 મહિલાઓ અને યુવાનોને સોલાર ટેક્નિશિયન તરીકે તાલીમ આપવામાં આવશે.

સાયબર સુરક્ષા, AI અને સપ્લાય ચેઇન પર ભાર

ઉભરતી ટેક્નોલોજીના વધતા મહત્વને ધ્યાનમાં રાખીને બંને દેશોએ Australia-India Partnership for Cyber, Critical Technologies and Supply Chains (PACTS) શરૂ કરી છે.

આ પહેલ હેઠળ સાયબર સુરક્ષા મજબૂત બનાવવી, મહત્વપૂર્ણ સપ્લાય ચેઇનને સુરક્ષિત રાખવી અને અદ્યતન ટેક્નોલોજીમાં સહયોગ વધારવાનો ઉદ્દેશ છે.

ભારત Australia-Canada-India Technology and Innovation (ACITI) Partnershipમાં પણ જોડાયું છે, જેના કારણે ઓસ્ટ્રેલિયા અને કેનેડા સાથે નવીનતા અને આધુનિક ટેક્નોલોજીમાં ત્રિપક્ષીય સહકાર વધશે.

ભારતમાં ઓસ્ટ્રેલિયન યુનિવર્સિટીઓનો વિસ્તાર

શિક્ષણ ક્ષેત્રે પણ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો લેવાયા. Flinders Universityને બેંગલુરુમાં કેમ્પસ શરૂ કરવા માટે Letter of Intent મળ્યો છે, જ્યારે Victoria Universityને ગુરુગ્રામમાં પોતાનો કેમ્પસ શરૂ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે.

આ ઉપરાંત ભારતની National Council for Vocational Education and Training (NCVET) અને ઓસ્ટ્રેલિયાની Skills Quality Authority (ASQA) વચ્ચે વ્યાવસાયિક શિક્ષણના ધોરણો સુધારવા, નિયમનકારી સહકાર વધારવા અને વિવિધ ક્ષેત્રોમાં કૌશલ્ય વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા કરાર થયો છે.

સંશોધન અને ફિલ્મ ક્ષેત્રે સહયોગ

Council of Scientific and Industrial Research (CSIR) અને University of Melbourne વચ્ચે દવા સંશોધન, સંયુક્ત સંશોધન, ફેકલ્ટી એક્સચેન્જ અને તાલીમ કાર્યક્રમો માટે કરાર કરવામાં આવ્યો છે.

સાથે જ ભારતની Satyajit Ray Film and Television Institute અને ઓસ્ટ્રેલિયાની Griffith Film School વચ્ચે સંયુક્ત ફિલ્મ પ્રોજેક્ટ્સ, વર્કશોપ, શૈક્ષણિક આપ-લે અને ટૂંકા ગાળાના તાલીમ કાર્યક્રમો માટે ભાગીદારી થઈ છે.

ભારતની Traditional Knowledge Digital Library (TKDL) હવે IP Australia માટે પણ ઉપલબ્ધ બનશે, જેના કારણે ભારતના પરંપરાગત જ્ઞાનના બૌદ્ધિક સંપત્તિ અધિકારોનું વધુ સારી રીતે સંરક્ષણ થઈ શકશે.

ભારતની અમૂલ્ય સાંસ્કૃતિક ધરોહર પરત

પ્રવાસ દરમિયાન સૌથી પ્રતીકાત્મક જાહેરાતોમાંથી એક તરીકે ઓસ્ટ્રેલિયાએ ભારતને ત્રણ પ્રાચીન ભારતીય મૂર્તિઓ પરત સોંપી છે.

તેમાં ભગવાન શિવ સાથે સંકળાયેલ પવિત્ર નંદી, 11મી સદીનું ભદ્રકાલી સાથેનું કાંસ્ય ત્રિશૂલ અને 12મી સદીની ભગવાન કાર્તિકેય (સ્કંદ)ની છ મુખવાળી બેસાલ્ટ પથ્થરની પ્રતિમા સામેલ છે. આ ત્રણેય ઐતિહાસિક મૂર્તિઓ મૂળ તમિલનાડુની છે. આ નિર્ણય બંને દેશો વચ્ચે સાંસ્કૃતિક સહકારને પણ નવી મજબૂતી આપે છે.

માત્ર રાજદ્વારી મુલાકાતથી ઘણું આગળ

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના ઓસ્ટ્રેલિયા પ્રવાસના પરિણામો માત્ર સામાન્ય રાજદ્વારી કરારો પૂરતા મર્યાદિત નથી. સંરક્ષણ, મહત્વપૂર્ણ ખનિજ, પરમાણુ ઊર્જા, સાયબર સુરક્ષા, અદ્યતન ટેક્નોલોજી, શિક્ષણ, વૈજ્ઞાનિક સંશોધન, સ્વચ્છ ઊર્જા અને સાંસ્કૃતિક વારસા જેવા વ્યૂહાત્મક ક્ષેત્રોમાં બંને દેશો વચ્ચેનો સહકાર નોંધપાત્ર રીતે મજબૂત બન્યો છે.

આ 18 કરારો દર્શાવે છે કે ભારત અને ઓસ્ટ્રેલિયાના સંબંધો હવે માત્ર મિત્રતા સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં આર્થિક હિતો અને પ્રાદેશિક સુરક્ષાના સમાન લક્ષ્યો પર આધારિત એક વ્યાપક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીમાં પરિવર્તિત થઈ રહ્યા છે.

ગુજરાતીમાં અન્ય સમાચારો વાંચવા અહીં ક્લિક કરો "ન્યુ ઇન્ડિયા અબ્રોડ ગુજરાતી"