અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ (ફાઈલ ફોટો) / REUTERS/Kylie Cooper/File Photo

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે 21 જુલાઈએ ચેતવણી આપી કે ઈરાન પર અમેરિકાના હુમલા હજુ “પૂરા થયા નથી”. આ દરમિયાન તેહરાને ખાડી દેશો પર હુમલાનો વ્યાપ વધાર્યો છે, જ્યારે તેના હૂતી સહયોગીઓએ સાઉદી અરેબિયાના બંદરોની નાકાબંધી કરવાની ધમકી આપી છે.

દાયકાઓ જૂના દુશ્મનો વચ્ચે ફરી લડાઈ શરૂ થયાને બે અઠવાડિયા થયા છે ત્યારે ટ્રમ્પે કહ્યું કે મધ્ય પૂર્વના યુદ્ધમાં થયેલા નુકસાનમાંથી બહાર આવવા ઈરાનને 20 વર્ષથી વધુ સમય લાગી શકે છે.

ટ્રમ્પે કહ્યું, “જો અમે અત્યારે જ અહીંથી નીકળી જઈએ, તો પણ ઈરાનને ફરી ઊભું થવામાં 20થી 25 વર્ષ લાગશે. અમારું કામ હજી બિલકુલ પૂરું થયું નથી... અમે અત્યારે અહીંથી જઈ રહ્યા નથી.”

ટ્રમ્પની આ ચેતવણી એવા સમયે આવી છે જ્યારે જોર્ડન, કુવૈત અને બહેરીને ઈરાની હુમલાની જાણ કરી છે. બીજી તરફ, વ્હાઇટ હાઉસમાં લેબનનના રાષ્ટ્રપતિ જોસેફ ઔન સાથેની બેઠક દરમિયાન ટ્રમ્પે હિઝબુલ્લાહને નિઃશસ્ત્ર કરવા અને ઈઝરાયલ સાથે શાંતિ તરફ આગળ વધવાના તેમના પ્રયાસોને સમર્થન આપવાનું વચન આપ્યું.

બહેરીને જણાવ્યું કે તેણે ઈરાનના હુમલાઓને નિષ્ફળ બનાવ્યા હતા અને આ દરમિયાન વારંવાર ચેતવણીની સાઇરન વાગી હતી. કુવૈત અને જોર્ડને પણ ડ્રોન અને મિસાઇલ હુમલાઓને અટકાવ્યાનું જણાવ્યું હતું.

કુવૈતે જણાવ્યું કે તેહરાને છેલ્લા કેટલાક દિવસોમાં વીજળી અને પાણીના ડિસેલિનેશન પ્લાન્ટ્સને નિશાન બનાવ્યા હતા. સોમવારે પણ આવા હુમલા થયા, જેના કારણે લોકોને વીજળીનો વપરાશ મર્યાદિત કરવાની ફરજ પડી હતી.

ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સે જોર્ડન પર હુમલાની પુષ્ટિ કરતાં કહ્યું કે તેમણે રુકબાન વિસ્તારમાં “અમેરિકન આતંકવાદી દળોને આશ્રય આપતા એક સંકુલ”ને નિશાન બનાવ્યું હતું.

ઈરાની સેનાએ અગાઉ જણાવ્યું હતું કે તેણે કુવૈત અને બહેરીનમાં અમેરિકન ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવ્યા હતા, જેમાં એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ, રડાર સ્થાપનો અને વહીવટી ઇમારતોનો સમાવેશ થાય છે.

ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સે સરકારી સમાચાર એજન્સી IRNA દ્વારા જાહેર કરાયેલા નિવેદનમાં કહ્યું, “આ રડાર સ્વીપ બાદ દુશ્મને હવે વધુ નિર્ણાયક અને શક્તિશાળી ડ્રોન તથા મિસાઇલ હુમલાઓ માટે તૈયાર રહેવું જોઈએ.”

હૂતીઓની ધમકી

ટ્રમ્પે કહ્યું કે જો ઈરાન સમર્થિત યમનના હૂતી બળવાખોરો સોમવારે આપવામાં આવેલી સાઉદી અરેબિયાના બંદરોની નાકાબંધી કરવાની ધમકી પર અમલ કરશે, તો અમેરિકા તેમની સામે કાર્યવાહી કરશે.

ટ્રમ્પે કહ્યું, “જો આવું કંઈક થશે, તો અમે તેનો સામનો કરીશું. અમે અગાઉ પણ હૂતીઓ સામે આવું કરી ચૂક્યા છીએ અને અમે શરૂઆતમાં જે કાર્યવાહી કરી હતી ત્યારથી તેમના વિશે ખાસ કંઈ સાંભળ્યું નથી.”

સાઉદી અરેબિયાએ જેને “આતંકવાદી હૂતી મિલિશિયા” ગણાવી છે, તેની આ ધમકીની કડક નિંદા કરી છે.

હૂતીઓ આવી નાકાબંધીનો અમલ કેવી રીતે કરશે તે હજુ સ્પષ્ટ નથી.

જોકે, મેરિટાઇમ ઇન્ટેલિજન્સ પ્રોવાઇડર વેનગાર્ડ ટેકે જણાવ્યું કે સાઉદી અરેબિયાના યાન્બુ બંદરેથી ક્રૂડ ઓઇલ ભર્યા બાદ સિંગાપોરના ધ્વજવાળું એક ટેન્કર અને લાઇબેરિયાના ધ્વજવાળું અન્ય એક ટેન્કર લાલ સમુદ્રમાં “પોતાનો માર્ગ બદલીને પાછાં વળી ગયાં” હતાં.

જો હૂતીઓ તેમની ધમકી પર અમલ કરે છે, તો સાઉદી અરેબિયા માટે કેટલાક તેલ નિકાસના માર્ગોમાં હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીને બાયપાસ કરવાની ક્ષમતા જોખમાઈ શકે છે. તેની વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા પર ગંભીર અસર પડી શકે છે.

સાઉદી અરેબિયા અને હૂતીઓ વચ્ચે ગયા અઠવાડિયે વર્ષો બાદ પ્રથમ વખત સામસામે હુમલા થયા હતા, જેના કારણે 2022ની યુદ્ધવિરામ સમજૂતી જોખમમાં મુકાઈ છે. જોકે, ફેબ્રુઆરીના અંતમાં ઈઝરાયલ અને અમેરિકાએ ઈરાન પર હુમલો કર્યો ત્યારથી હૂતી બળવાખોરો મોટાભાગે આ સંઘર્ષથી દૂર રહ્યા છે.

રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સે મંગળવારે જણાવ્યું કે સામુદ્રધુનીમાંથી પસાર થવાનો પ્રયાસ કરી રહેલા બે ટેન્કરોમાં “વિસ્ફોટ થયા હતા, જેના કારણે ભીષણ આગ લાગી અને બંને ટેન્કરો અટકી ગયા હતા.”

આ અગાઉ UK Maritime Trade Operations એજન્સીએ જણાવ્યું હતું કે ઓમાનના દરિયાકાંઠા નજીક એક ટેન્કર પર “અજાણ્યો પ્રોજેક્ટાઇલ” અથડાયો હતો.

યુદ્ધનો ખર્ચ

તાજેતરના દિવસોમાં ઓછામાં ઓછા ત્રણ અમેરિકન સૈનિકોના મોત બાદ વોશિંગ્ટને સોમવારે ઈરાન સામે નવા હુમલા શરૂ કર્યા હતા. અમેરિકાના જણાવ્યા અનુસાર, આ હુમલાઓનો હેતુ હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં વ્યાપારી જહાજો પર હુમલો કરવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતી ઈરાની ક્ષમતાઓને વધુ નબળી પાડવાનો હતો.

7 જુલાઈએ યુદ્ધ ફરી શરૂ થયા બાદ અત્યાર સુધીમાં કુલ 17 અમેરિકન સૈનિકોના મોત થયા છે. પેન્ટાગોને સોમવારે જણાવ્યું કે લગભગ 100 સૈનિકો ઘાયલ થયા છે.

અમેરિકાના સંરક્ષણ સચિવ પીટ હેગસેથે મંગળવારે અમેરિકન સેનેટરોને જણાવ્યું કે આ યુદ્ધમાં અત્યાર સુધી અમેરિકાને 37.5 અબજ ડોલરનો ખર્ચ થયો છે. મે મહિનાના મધ્યમાં આ ખર્ચનો અગાઉનો અંદાજ લગભગ 29 અબજ ડોલર હતો.

ઈરાનના ઈરાનશહરમાં રહેતા 34 વર્ષીય ભરતકામ કારીગર શાહિને કહ્યું, “અમે હજુ પણ જીવનની સૌથી મૂળભૂત જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે સંઘર્ષ કરી રહ્યા છીએ અને હવે તેના પર યુદ્ધથી થયેલી બરબાદીનો પણ સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.”

લડાઈ ચાલુ હોવા છતાં ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઇસ્માઇલ બઘાઈએ જણાવ્યું કે મધ્યસ્થીઓ મારફતે વોશિંગ્ટન સાથે રાજદ્વારી સંપર્કો ચાલુ છે.

મધ્યસ્થીની ભૂમિકા ભજવી રહેલા પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શહબાઝ શરીફે ઈરાનના ગૃહમંત્રી એસ્કંદર મોમિની સાથેની બેઠક દરમિયાન સંયમ રાખવાની અપીલ કરી હતી.

શરીફે તમામ પક્ષોને “એવા પગલાંથી દૂર રહેવા કહ્યું જેનાથી આ ક્ષેત્ર વધુ અસ્થિર બની શકે”, એમ તેમના કાર્યાલયે જણાવ્યું હતું.

ટ્રમ્પે લેબનનને અમેરિકાનું સમર્થન દર્શાવવાનો પણ પ્રયાસ કર્યો હતો. લેબનનની સેનાએ ઈઝરાયલ સાથેના અમેરિકા સમર્થિત માળખાગત કરાર હેઠળ દક્ષિણ વિસ્તારોમાં તૈનાતી શરૂ કરી છે. આ કરારનો હેતુ સમગ્ર વિસ્તારમાં સરકારની સત્તા મજબૂત કરવાનો અને ઈરાન સમર્થિત હિઝબુલ્લાહને નિઃશસ્ત્ર કરવાનો છે.

વ્હાઇટ હાઉસમાં લેબનનના રાષ્ટ્રપતિ જોસેફ ઔન સાથે મુલાકાત દરમિયાન ટ્રમ્પે કહ્યું કે લેબનન દાયકાઓથી “ગંભીર રીતે અસરગ્રસ્ત” રહ્યું છે, પરંતુ તેમણે વચન આપ્યું, “અમે તેની મદદ કરીશું. અમે તેની ખૂબ મદદ કરીશું.”

ગુજરાતીમાં અન્ય સમાચારો વાંચવા અહીં ક્લિક કરો "ન્યુ ઇન્ડિયા અબ્રોડ ગુજરાતી"