ਪ੍ਰਤੀਕ ਫੋਟੋ / AI

ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ। ਹਰ ਕੋਈ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਲੀਕਾਨ ਵੈਲੀ ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਸ਼ੋਹਰਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਰਾਹ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਰਾਹ ਨਾਕਾਮੀਆਂ ਅਤੇ ਟੁੱਟੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਫ਼ਰ ਦੌਰਾਨ ਮੈਂ ਵੀ ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਿਆ, ਪਰ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਫ਼ਲ ਆਈਪੀਓ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਐਂਜਲ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਿਆ—ਇੰਨਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਿ ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਵਾਲ ਸਟਰੀਟ ਜਰਨਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਫ਼ੇ 'ਤੇ ਜਗ੍ਹਾ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਫੋਰਬਸ ਦੀ ਮਿਡਾਸ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ਸਫ਼ਲ ਸਫ਼ਰ ਸੀ।

 

ਪਰ ਮੈਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਸੱਚਾਈ ਵੱਲ ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ ਰਿਹਾ—ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਨਸਾਨ ਹਾਂ। ਨਾ ਸੌਦੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਮੈਨੂੰ ਅਸਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਬਣਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਊਰਜਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਨਵੀਂ ਰਾਹ ਚੁਣੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ—ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨ ਦੀ ਇਹ ਸਮਰੱਥਾ ਆਖ਼ਰ ਕੀ ਕੁਝ ਸਿਰਜ ਸਕਦੀ ਹੈ?

 

ਤੀਹ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਇੱਕ ਦਾਅ ਲਾਇਆ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਕੰਪਨੀ ਜਾਂ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਵਿਚਾਰ 'ਤੇ ਸੀ ਕਿ ਕਾਮਯਾਬ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਲੈਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦੇਣ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

 

ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਨੇ 1997 ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਸੌ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ (ਸੀਈਓਜ਼) ਲਈ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਰਿਟਰੀਟ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮੈਂ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਵਿਚਾਰ 'ਤੇ ਰੱਖੀ—ਬਚਣ ਵਾਲਾ ਸਾਰਾ ਧਨ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਅਸੀਂ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਜੇ ਵੀ ਖੁਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਅਰਥਪੂਰਨ ਸਹਾਇਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਹੀ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਰਿਟਰੀਟ ਰਾਹੀਂ ਢਾਈ ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਰਕਮ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਉਹਨਾਂ ਸੀਈਓਜ਼ ਨੇ ਪਾਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਫੰਡਾਂ, ਆਪਣੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸਮਾਜਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ (CSR) ਫੰਡਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਰਾਹੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਚੈੱਕ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਸਗੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਏ।

 

ਮੇਰੀ ਦੂਜੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਈਕੋ ਫੋਰਮ (CEF) ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਮੈਂ 2008 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ 85 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਥਿਰਤਾ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੱਦੇ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਮਦਨ ਛੇ ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ। ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਈਕੋ ਫੋਰਮ ਦੀ ਨੀਂਹ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਜਾਂ ਰਸਮੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਆਪਸੀ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ 'ਤੇ ਰੱਖੀ ਗਈ। ਇੱਥੇ ਮੈਂਬਰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਜਨਤਕ ਦਬਾਅ ਦੇ ਇਹ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ ਕਿ ਕੀ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕੀ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਹੜੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨਾ ਅਕਸਰ ਇਕੱਲਾਪਣ ਭਰਿਆ ਕੰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਈਕੋ ਫੋਰਮ ਇਸੇ ਇਕੱਲੇਪਣ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।

 

ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੀ ਅਸਲ ਨੀਂਹ ਭਰੋਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। CEF ਇਸ ਲਈ ਸਫ਼ਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਮੰਚ 'ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਜਿਹਾ ਭਰੋਸਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਅਸਲ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸਲ ਚੁਣੌਤੀਆਂ 'ਤੇ ਮਿਲ ਕੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕੰਮ ਹੀ ਅਸਲ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਰਾਹ ਬਣਦਾ ਹੈ।

 

ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਤੀਜੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਇੰਡੀਆਸਪੋਰਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ—ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾ—ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਲਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਤਾਕਤ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ। ਕੋਵਿਡ ਮਹਾਮਾਰੀ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਸੋਚ ਦੀ ਅਸਲ ਤਾਕਤ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ, ਜਦੋਂ ਇੰਡੀਆਸਪੋਰਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ 1.5 ਕਰੋੜ ਡਾਲਰ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਫੂਡ ਬੈਂਕਾਂ ਲਈ 10 ਲੱਖ ਡਾਲਰ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਕ ਸੇਵਾ ਵੱਲੋਂ ਦੀਵਾਲੀ ਡਾਕ ਟਿਕਟ ਜਾਰੀ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ—ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਪਰ ਆਪਣੇਪਣ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਤੀਕ। ਅੱਜ ਇੰਡੀਆਸਪੋਰਾ ਕੈਨੇਡਾ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਮੇਤ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 3.5 ਕਰੋੜ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਲਾਈ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।

 

ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਯਤਨ ਮੈਂ ਇਕੱਲੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਹਰ ਪਹਿਲ ਇਸ ਲਈ ਸਫ਼ਲ ਹੋਈ ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਆਗੂਆਂ, ਸਮਾਜਸੇਵੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ, ਸਾਧਨ ਅਤੇ ਉਦਾਰਤਾ ਇਸ ਨਾਲ ਜੋੜੀ। ਮੇਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਿਰਫ਼ ਅਜਿਹਾ ਮਾਹੌਲ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇ।

 

ਇਸ ਸਾਲ 4 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ 250 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਭਲਾਈ ਦੀ ਤਾਕਤ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਛੱਡ ਸਕਦੇ ਹਨ।

 

ਇਹ ਸਫ਼ਰ ਅਜੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ।

 

ਲੇਖਕ ਇੰਡੀਆਸਪੋਰਾ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹਨ।