ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
સ્ટેનફોર્ડના રિજુ દાસે રમતોના માધ્યમથી ટીબીની શોધ કરવાની પદ્ધતિ વિકસાવી
સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી દ્વારા વિકસિત રમત એટર્નાના ખેલાડીઓએ આરએનએ અણુઓના મોલેક્યુલર પઝલ્સ હલ કરીને આ અભ્યાસમાં મુખ્ય યોગદાન આપ્યું છે.
-
પ્રણાવી શર્મા - Sat, 04, Apr 2026
- 03:19 EDT
- 69
રીજ્જુ દાસ / Stanford University
સ્ટેનફોર્ડ મેડિસિનના ભારતીય મૂળના સંશોધક અને બાયોકેમિસ્ટ ડો. રિજુ દાસના નેતૃત્વમાં એક અભ્યાસમાં ઓનલાઈન વીડિયો ગેમના ડિઝાઇન્સનો ઉપયોગ કરીને સક્રિય ક્ષય (ટીબી) માટે સસ્તું પરીક્ષણ વિકસાવવામાં આવ્યું છે. આ સંશોધન ૨૫ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ના રોજ જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું.
આ કાર્ય એટર્ના નામની સ્ટેનફોર્ડ વિકસિત રમત પર આધારિત છે, જેમાં ખેલાડીઓ આરએનએ અણુઓના મોલેક્યુલર પઝલ્સ હલ કરે છે. ડો. દાસ અને તેમના સહયોગીઓએ આ ડિઝાઇન્સનો ઉપયોગ કરીને એવું આરએનએ અણુ બનાવ્યું છે જે ક્ષયના સુષુપ્ત અવસ્થાથી સક્રિય અવસ્થામાં સંક્રમણને ઓળખી શકે છે - જે વર્તમાન નિદાન પદ્ધતિઓથી શોધવું મુશ્કેલ છે.
ક્ષય દુનિયાભરના સૌથી મારક સંક્રામક રોગોમાંનો એક છે. વૈશ્વિક વસ્તીના આશરે એક ચતુર્થાંશ લોકોમાં આ બેસિલસ હાજર હોય છે. આ રોગ વર્ષો સુધી નિષ્ક્રિય રહી શકે છે. જ્યારે તે સક્રિય થાય છે ત્યારે તે ફેલાય છે અને જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે. વર્તમાન પરીક્ષણ પદ્ધતિઓ લોહીમાં ચોક્કસ જીન ટ્રાન્સક્રિપ્ટ્સના ગુણોત્તરને માપે છે. આ પદ્ધતિ સચોટ છે પરંતુ મોંઘી અને જટિલ છે.
ડો. દાસની ટીમે એટર્નાના ખેલાડીઓને આ જીન ગુણોત્તરને સીધી રીતે ગણતરી કરી શકે તેવું આરએનએ અણુ ડિઝાઇન કરવા માટે પડકાર આપ્યો. પરિણામે એક પ્રૂફ-ઓફ-કોન્સેપ્ટ પરીક્ષણ તૈયાર થયું છે જે દૃશ્ય સંકેત આપે છે.
"હવે અમારી પાસે કાર્યરત અને સસ્તું પ્રૂફ-ઓફ-કોન્સેપ્ટ પરીક્ષણ છે. તે કાગળના ટુકડા પર નાની ગુલાબી લાઇન પણ ઉત્પન્ન કરે છે, જેમ કે કોવિડ દરમિયાન લોકો જે એન્ટિજેન ટેસ્ટ વાપરતા હતા," ડો. દાસે સ્ટેનફોર્ડને જણાવ્યું હતું.
આ અભ્યાસ મોલેક્યુલર કમ્પ્યુટેશન પર આધારિત છે, જેમાં આરએનએ અણુઓ સરળ કમ્પ્યુટર તરીકે કામ કરે છે. આરએનએ ચોક્કસ લક્ષ્યો સાથે જોડાતી વખતે આકાર બદલે છે અને બાઈનરી કોડ જેવી તાર્કિક ક્રિયાઓ કરે છે. આ કિસ્સામાં અણુ સક્રિય ક્ષય સાથે સંકળાયેલા ત્રણ આરએનએ માર્કર્સની હાજરી અને ગુણોત્તર પર પ્રતિક્રિયા આપે છે.
"આ અણુઓ કમ્પ્યુટર છે," ડો. દાસે કહ્યું, "જે સંક્રામક રોગોની સ્થિતિને ઓળખી શકે છે અને કેન્સરને સ્વસ્થ પેશીઓથી અલગ પાડી શકે છે."
આ સંશોધનમાં ક્રાઉડસોર્સિંગ અભિગમ મહત્વનો રહ્યો છે. એટર્નાના ખેલાડીઓ આરએનએ ડિઝાઇન્સ પ્રસ્તાવિત કરે છે. સંશોધકો તેને સંશ્લેષિત કરીને પરીક્ષણ કરે છે અને પરિણામો રમતમાં પાછા મોકલે છે જેથી વધુ સુધારણા થઈ શકે.
"આ કાર્યમાં માનવીઓ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે. અમે આખી શક્યતાઓને માત્ર એઆઈને આપીને કામ પાર પાડી શકીએ નહીં. કમ્પ્યુટેશનલ રીતે તે અત્યંત મુશ્કેલ છે," ડો. દાસે જણાવ્યું.
સ્ટેનફોર્ડના જીનેટિક્સ પ્રોફેસર અને પરીક્ષણના સહ-વિકાસક વિલિયમ ગ્રીનલીફ પદ્ધતિ વિશે વર્ણન કરતાં કહ્યું, "વિચાર એ છે કે જ્યારે ગણતરી ચોક્કસ થ્રેશોલ્ડ સુધી પહોંચે ત્યારે એક રાસાયણિક સંકેત કાગળ પરની લાઇનનો રંગ બદલી નાખે."
સંશોધકો માને છે કે આ અભિગમ ખાસ કરીને નિમ્ન-સંસાધનવાળા વિસ્તારોમાં ક્ષયની સારવારમાં અંતરને પૂર્ણ કરી શકે છે. ડોક્ટર્સ વિધાઉટ બોર્ડર્સના સ્ટિજન ડેબોર્ગ્રેવે કહ્યું કે સુધારેલા અને સસ્તા નિદાન સાધનોની જરૂર છે.
"ક્ષય દર વર્ષે ૧૦ લાખથી વધુ લોકોના જીવ લે છે, તેમ છતાં તેને વધુ સારા અને સસ્તા નિદાનની જરૂર છે જે નિમ્ન-સંસાધન વિસ્તારો માટે અનુકૂળ હોય, જ્યાં ક્ષય સૌથી વધુ પ્રચલિત છે," તેમણે સ્ટેનફોર્ડને જણાવ્યું.
સ્ટેનફોર્ડ મેડિસિન ડો. દાસની લેબમાં વિકસિત ન્યુક્લીક એસિડ એમ્પ્લિફિકેશન ટેક્નોલોજી સંબંધિત પેટન્ટ ફાઇલ કરી રહ્યું છે. ટીમ પોઇન્ટ-ઓફ-કેર પરીક્ષણ વિકસાવવા માટે ઉદ્યોગ ભાગીદારો શોધી રહી છે.
આ અભ્યાસ આરએનએ આધારિત મોલેક્યુલર કમ્પ્યુટિંગના વ્યાપક ઉપયોગો તરફ પણ નિર્દેશ કરે છે. સંશોધકો કહે છે કે આવા ડિઝાઇન્સ કેન્સર, કાર્ડિયોવેસ્ક્યુલર રોગો અને સેપ્ટિક શોક જેવી સ્થિતિઓ માટે સેન્સર્સ બનાવી શકે છે.
સંશોધનની સમીક્ષા કરનારા એન્જેલા યુ એ કહ્યું કે આ અભ્યાસ દર્શાવે છે કે જટિલ સમસ્યાઓ હલ કરવામાં ક્રાઉડસોર્સિંગ કેવી રીતે મદદરૂપ થઈ શકે છે. "આ અભ્યાસ રમતની અનેક પડકારોને એકસાથે સંબોધવાની ક્ષમતાનું સરસ ઉદાહરણ છે."
ડો. દાસે કોષોની અંદરના ભવિષ્યના ઉપયોગો વિશે કહ્યું, "આ અણુઓ તેમના આસપાસના વાતાવરણથી કમ્પ્યુટેશનલ રીતે વાકેફ હોય છે અને સ્વયંસ્ફુર્ત રીતે આગળના પગલાંની ગણતરી કરી શકે છે."
ટીબી પરીક્ષણ હજુ પ્રૂફ-ઓફ-કોન્સેપ્ટ તબક્કામાં છે. સંશોધકો કહે છે કે તે દર્શાવે છે કે વિતરિત માનવીય સમસ્યા-સમાધાન કેવી રીતે તબીબી ક્ષેત્રે પ્રગતિ લાવી શકે છે.
ગુજરાતીમાં અન્ય સમાચારો વાંચવા અહીં ક્લિક કરો "ન્યુ ઇન્ડિયા અબ્રોડ ગુજરાતી"
Related
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
E Paper
Video
Comments
Start the conversation
Become a member of New India Abroad to start commenting.
Sign Up Now
Already have an account? Login