ડૉ. સુરેશ સી. ગુપ્તા યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં ભારતીય અમેરિકન સમુદાયના લગભગ છ દાયકાના વિકાસ પર પ્રતિબિંબ પાડે છે. / Special Correspondent

ડૉ. સુરેશ સી. ગુપ્તા 1967ના ઉનાળામાં જ્યારે મેસેચ્યુસેટ્સના વુસ્ટર પહોંચ્યા ત્યારે અમેરિકાએ તેમને ઇચ્છિત મેડિકલ ટ્રેનિંગની તક તો આપી, પરંતુ તેમના માટે યોગ્ય ભોજન મેળવવું અત્યંત મુશ્કેલ હતું.

ગુપ્તા સિટી હોસ્પિટલમાં કામ કરતા લગભગ એક ડઝન ભારતીય ડૉક્ટરોમાંના એક હતા. ભારતમાં જેમને ‘હાઉસ ફિઝિશિયન’ કહેવામાં આવતા, તેમને અમેરિકામાં ‘રેસિડેન્ટ’ કહેવામાં આવતા હતા. આ તમામ ડૉક્ટરો શાકાહારી હતા. નજીકમાં કોઈ ભારતીય રેસ્ટોરન્ટ નહોતી. તેમની પાસે કાર નહોતી અને ખર્ચવા માટે વધુ પૈસા પણ નહોતા.

ગુપ્તાએ યાદ કરતાં કહ્યું, “મારો નાસ્તો, લંચ અને ડિનર... દરરોજ એકસરખું જ રહેતું. કોઈ ફેરફાર નહોતો. એ દિવસોમાં અમારે ઘણી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડતો હતો. નાસ્તો, લંચ અને ડિનરમાં એક જ પ્રકારનું ભોજન મળતું.”

તે સમયે યુવાન ડૉક્ટરો મહિને લગભગ 300 ડૉલર કમાતા હતા. બસ દ્વારા પહોંચી શકાય તેવું બોસ્ટન સૌથી નજીકનું મોટું શહેર હતું. જોકે, ગુપ્તાના જણાવ્યા મુજબ ત્યાં પણ પરિચિત ભારતીય ખાદ્ય સામગ્રી મેળવવી મુશ્કેલ હતી.

એક વર્ષ બાદ વોશિંગ્ટન ગયા અને લગ્ન કર્યા પછી તેઓ અને તેમની પત્ની ભારતીય કરિયાણું ખરીદવા માટે કારમાં ન્યૂયોર્ક જતા હતા. એક સ્પેનિશ દુકાનમાં કેટલાક મસાલા, દાળ અને ચોખા મળી જતા હતા, પરંતુ લોટ મેળવવો પણ એક મોટી સમસ્યા હતી.

તેમણે કહ્યું, “અમે પિલ્સબરીનો હોલ ગ્રેન લોટ વાપરતા હતા, જે કોઈને પસંદ નહોતો, પરંતુ અમારી પાસે બીજો કોઈ વિકલ્પ નહોતો. એ સમય ખરેખર મુશ્કેલ હતો.”

આ યાદો ભારતીય અમેરિકનોના એવા સમયની છે, જેની આજની પરિસ્થિતિ સાથે તુલના કરવી પણ મુશ્કેલ લાગે. આજે વોશિંગ્ટનના ઉપનગરોમાં ભારતીય રેસ્ટોરન્ટ અને ગ્રોસરી સ્ટોર્સ જોવા મળે છે. મંદિરો, સાંસ્કૃતિક સંગઠનો અને વ્યાવસાયિક સંસ્થાઓ મજબૂત રીતે સ્થાપિત થઈ ચૂકી છે. ભારતીય અમેરિકનો મોટી કંપનીઓનું નેતૃત્વ કરે છે, સરકારમાં સેવાઓ આપે છે અને રાજકીય ઉમેદવારો માટે ફંડ પણ એકત્ર કરે છે.

ડૉક્ટર, મંદિરના આયોજક, રાજકીય પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગ લેનાર અને અનેક ભારતીય તથા અમેરિકન જાહેર જીવનની હસ્તીઓના યજમાન તરીકે ગુપ્તાએ આ સમગ્ર પરિવર્તનને ખૂબ નજીકથી જોયું છે.

ડૉ. સુરેશ સી. ગુપ્તા ભારતીય અમેરિકનોની શરૂઆતના ઇમિગ્રન્ટ સંઘર્ષોથી લઈને વધતા રાજકીય પ્રભાવ સુધીની સફરનો ઉલ્લેખ કરે છે. / Special Correspondent

તેમણે કહ્યું, “ભારત અને આ દેશમાં વસતા ભારતીય અમેરિકનોએ કલ્પના બહારની પ્રગતિ કરી છે. અમે ક્યારેય કલ્પના પણ નહોતી કરી કે એક દિવસ આ દેશમાં ભારતીયો સૌથી વધુ માંગ ધરાવતા ઉદ્યોગસાહસિકોમાં સામેલ થશે.”

તેમની વાત માત્ર AIIMSમાં તાલીમ લીધેલા એક ડૉક્ટરની ઉચ્ચ અભ્યાસ માટેની યાત્રા નથી, પરંતુ અમેરિકામાં પોતાની સંસ્થાઓ ઊભી કરનાર અને પ્રભાવ સ્થાપિત કરનાર ભારતીય ડાયસ્પોરાની મોટી કહાની પણ છે.

દિલ્હીથી ઇંગ્લેન્ડ અને પછી અમેરિકા

ગુપ્તાનો જન્મ 1942માં દિલ્હીમાં થયો હતો અને તેમનો ઉછેર ફિલ્મિસ્તાન સિનેમા નજીક થયો હતો. તેમણે 1964માં ઓલ ઇન્ડિયા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેડિકલ સાયન્સિસ (AIIMS)માંથી અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો. ત્યારબાદ ત્યાં જ ઇન્ટર્નશિપ કરી અને ઇન્ટરનલ મેડિસિનમાં રેસિડેન્ટ હાઉસ ફિઝિશિયન તરીકે કામ કર્યું.

23 વર્ષની ઉંમરે તેમણે ભારત છોડ્યું અને સૌપ્રથમ ઇંગ્લેન્ડ ગયા. તેમનો હેતુ પોસ્ટગ્રેજ્યુએટ તાલીમ અને મેમ્બરશિપ ઓફ ધ રોયલ કોલેજિસ ઓફ ફિઝિશિયન્સની લાયકાત મેળવવાનો હતો. જોકે, લગભગ એક વર્ષ બાદ તેમને લાગ્યું કે ઇંગ્લેન્ડમાં તેમને ઇચ્છિત તકો નહીં મળે.

તેમણે કહ્યું, “એટલે મેં ઇંગ્લેન્ડ છોડ્યું અને અમેરિકા આવ્યો. મને આશા હતી કે અહીં મને જરૂરી શિક્ષણ અને પોસ્ટગ્રેજ્યુએટ તાલીમ મળશે.”

તેઓ 30 જૂન, 1967ના રોજ વુસ્ટર પહોંચ્યા. જુલાઈ 1968માં તેઓ DC જનરલ હોસ્પિટલમાં રેસિડન્સી માટે વોશિંગ્ટન ગયા. બાદમાં તેમણે જ્યોર્જટાઉન યુનિવર્સિટી મારફતે પલ્મોનરી મેડિસિનમાં તાલીમ મેળવી.

તેઓ જે સમયે વોશિંગ્ટન પહોંચ્યા ત્યારે શહેર તેના સૌથી અશાંત સમયગાળામાંથી પસાર થઈ રહ્યું હતું.

એપ્રિલ 1968માં માર્ટિન લ્યુથર કિંગ જુનિયરની હત્યા થઈ હતી. તેના બે મહિના બાદ રોબર્ટ એફ. કેનેડીની હત્યા થઈ. રમખાણો અને આગને કારણે વોશિંગ્ટનના કેટલાક વિસ્તારોને ભારે નુકસાન થયું હતું. વિયેતનામ યુદ્ધને કારણે રાજધાનીમાં વિરોધ પ્રદર્શનો થઈ રહ્યા હતા અને સૈન્યની હાજરી પણ જોવા મળતી હતી.

વર્જિનિયામાં રહેતા અને કી બ્રિજ પાર કરીને જ્યોર્જટાઉન જતા ગુપ્તાને પોતાના માર્ગ પર તૈનાત નેશનલ ગાર્ડના જવાનો આજે પણ યાદ છે.

તેમણે કહ્યું, “મારે જ્યોર્જટાઉન જવા માટે તેમની પાસેથી પસાર થવું પડતું હતું, કારણ કે મારી હોસ્પિટલ હું જ્યાં રહેતો હતો ત્યાંથી થોડા જ માઇલ દૂર હતી. ત્યારથી ઘણું બધું બદલાઈ ગયું છે.”

તે સમયે શહેરનું ભૌતિક સ્વરૂપ પણ અલગ હતું. કેપિટલ બેલ્ટવેનું બાંધકામ ચાલી રહ્યું હતું અને મુખ્ય રસ્તાઓ આજની જેમ વિકસિત નહોતા. ભારતીય સમુદાય નાનો હતો અને એકબીજા સાથેનો સંપર્ક પણ મર્યાદિત હતો.

ગુપ્તાએ કહ્યું, “મારી યાદ મુજબ, તે સમયે વોશિંગ્ટન DCમાં એક હજારથી વધુ ભારતીય પરિવારો નહોતા.”

તે સમયમાં બે ભારતીયોની મુલાકાત પણ ઝડપથી સામાજિક પ્રસંગ બની જતી હતી. એર ઇન્ડિયાની ફ્લાઇટમાં ભારત જતા મુસાફરો એકબીજા સાથે વાત કરતા અને કોઈ પરસ્પર પરિચિત વ્યક્તિ મળી જાય ત્યાં સુધી ચર્ચા ચાલુ રાખતા. ક્યારેક કેથોલિક યુનિવર્સિટીમાં હિન્દી ફિલ્મો બતાવવામાં આવતી, જ્યાં પરિવારો ખાસ તૈયાર થઈને આવતા. ફિલ્મની રીલ એક સમયે એક જ ચલાવવી પડતી અને પછી તેને ફરી રિવાઇન્ડ કરવી પડતી.

ગુપ્તાના જણાવ્યા મુજબ ત્યારે મંદિરો નહોતા અને બાળકો માટે હિન્દી શીખવાની કે ભારતીય તહેવારોમાં ભાગ લેવાની તકો પણ ખૂબ મર્યાદિત હતી.

તેમણે કહ્યું, “તે પહેલાં ભારતીય દૂતાવાસ અને ભારતીય ડાયસ્પોરા વચ્ચેનો સંપર્ક પણ ખૂબ ઓછો હતો.”

ડૉ. સુરેશ સી. ગુપ્તા ભારતીય અમેરિકનોની શરૂઆતના ઇમિગ્રન્ટ સંઘર્ષોથી લઈને વધતા રાજકીય પ્રભાવ સુધીની સફરનો ઉલ્લેખ કરે છે. / Special Correspondent

પોતાને સાબિત કરવાની લડાઈ

ગુપ્તાના જણાવ્યા મુજબ અમેરિકામાં શરૂઆતના વર્ષોમાં તેમણે કોઈ હેટ ક્રાઇમનો સામનો કર્યો નહોતો. જોકે, ભારત વિશે ઘણા અમેરિકનોની સમજ સાપ-સપેરા, રસ્તા પર ફરતી ગાયો અને ગરીબી જેવી છબીઓ સુધી મર્યાદિત હતી અને તેના કારણે તેમને વિવિધ પ્રકારની માન્યતાઓનો સામનો કરવો પડતો હતો.

તેમણે કહ્યું, “ક્યારેક લોકો અમને પૂછતા કે, ‘શું ભારતમાં આઇસ્ક્રીમ મળે છે?’”

પરંતુ વધુ ગંભીર ભેદભાવનો અનુભવ તેમને નોકરી શોધતી વખતે થયો.

1972માં ફેલોશિપ પૂર્ણ કર્યા બાદ ગુપ્તાએ પ્રિન્સ જ્યોર્જ કાઉન્ટીની એક હોસ્પિટલમાં પલ્મોનરી ફિઝિશિયનની જગ્યા માટે અરજી કરી હતી. તેમના જણાવ્યા મુજબ હોસ્પિટલ એ જગ્યા માટે સતત જાહેરાત કરતી રહી, પરંતુ તેમને ઇન્ટરવ્યૂ માટે પણ બોલાવવામાં આવ્યા નહીં.

તેમણે કહ્યું, “તે સમયે હું એ હોસ્પિટલમાં એકમાત્ર બોર્ડ સર્ટિફાઇડ પલ્મોનરી ફિઝિશિયન બની શક્યો હોત. પરંતુ તેઓ મારો ઇન્ટરવ્યૂ લેવા તૈયાર નહોતા, કારણ કે તેઓ પોતાના જેવા કોઈ વ્યક્તિને ઇન્ટરવ્યૂ આપી નોકરી આપવા માંગતા હતા.”

એ ઘટનાને યાદ કરતાં તેઓ થોડી ક્ષણ માટે અટકી ગયા.

તેમણે કહ્યું, “એ સમય હતો જ્યારે મેં ખરેખર ભેદભાવનો અનુભવ કર્યો.”

1973માં ગુપ્તાએ ઇન્ટરનલ અને પલ્મોનરી મેડિસિનની પોતાની સ્વતંત્ર પ્રેક્ટિસ શરૂ કરી, જે માર્ચ 2020 સુધી ચાલુ રહી.

સમય જતાં તેમની કારકિર્દી તેમને એવા હોદ્દાઓ સુધી લઈ ગઈ, જેની અમેરિકામાં આવ્યા ત્યારે તેમણે કદાચ કલ્પના પણ નહોતી કરી. 1991માં તેઓ પ્રિન્સ જ્યોર્જ કાઉન્ટી મેડિકલ સોસાયટીના પ્રમુખ બન્યા. તેમણે મેરીલેન્ડના ફિઝિશિયન લાઇસન્સિંગ બોર્ડમાં સેવા આપી અને મેરીલેન્ડ બોર્ડ ઓફ ફિઝિશિયન ક્વોલિટી એશ્યોરન્સના અધ્યક્ષ પણ રહ્યા. તેમની જાહેર સેવા બદલ મેરીલેન્ડ હાઉસ ઓફ ડેલિગેટ્સ અને સેનેટે સર્વસંમતિથી ઠરાવ પસાર કરીને તેમનું સન્માન કર્યું.

તેમણે કહ્યું, “હું ખૂબ ભાગ્યશાળી રહ્યો છું અને જીવનમાં જે કંઈ હાંસલ કરી શકતો હતો તે બધું કરવાની મને તક મળી.”

સમુદાયનું નિર્માણ

મેડિસિન ગુપ્તાના અમેરિકન જીવનનો માત્ર એક હિસ્સો હતો.

ભારતીય ઇમિગ્રન્ટ્સ વ્યાવસાયિક રીતે સ્થાપિત થતા ગયા તેમ ગુપ્તા પણ સમુદાયનું સાંસ્કૃતિક અને રાજકીય માળખું ઊભું કરવામાં જોડાયા. તેઓ હિન્દુ ટેમ્પલ ઓફ મેટ્રોપોલિટન વોશિંગ્ટનના સ્થાપક ટ્રસ્ટી અને પ્રમુખ રહ્યા તથા વર્જિનિયાના ફેરફેક્સ સ્ટેશન સ્થિત દુર્ગા મંદિરમાં પણ અનેક નેતૃત્વની જવાબદારીઓ સંભાળી.

તેમણે કહ્યું, “વાસ્તવમાં મેં વોશિંગ્ટન DCમાં હિન્દુ મંદિર સંગઠનની શરૂઆત કરી હતી. હિન્દુ મંદિરનો જન્મ મારા ઘરમાં થયો હતો. સંસ્થાની સ્થાપના માટેના દસ્તાવેજો પર મેં હસ્તાક્ષર કર્યા હતા.”

1995માં તેમણે વોશિંગ્ટન મેટ્રોપોલિટન વિસ્તારમાં દિવાળી મેળાની પણ શરૂઆત કરી. તેમના જણાવ્યા મુજબ પ્રથમ ઉજવણીમાં લગભગ 5,000 લોકો હાજર રહ્યા હતા. આ કાર્યક્રમનો હેતુ માત્ર તહેવારની ઉજવણી કરવાનો નહોતો, પરંતુ સામૂહિક ઓળખનો સંદેશ આપવાનો પણ હતો.

તેમણે કહ્યું, “એ સમયે અમે વિચાર્યું કે આપણે આપણા સમુદાયને એક કરીશું. મેં તેને વિવિધતામાં એકતાની ભાવના સાથે રજૂ કર્યું.”

અમેરિકામાં તેમના શરૂઆતના વર્ષોની સરખામણીએ આજની સ્થિતિ એકદમ અલગ છે. એક સમયે ભારતીય કરિયાણું ખરીદવા માટે સેંકડો માઇલની મુસાફરી કરનાર ગુપ્તા આજે થોડા-થોડા અંતરે ભારતીય દુકાનો અને રેસ્ટોરન્ટ જુએ છે. એક સમયે ઉધાર લીધેલા ઓડિટોરિયમમાં ભેગા થતા પરિવારો માટે આજે વોશિંગ્ટન વિસ્તારમાં અનેક મંદિરો અને સાંસ્કૃતિક સંસ્થાઓ ઉપલબ્ધ છે.

વ્યાવસાયિક સફળતાએ અમેરિકન રાજકારણ સાથે ભારતીય સમુદાયના સંબંધોને પણ બદલ્યા છે.

ગુપ્તાએ કહ્યું, “એક સમય હતો જ્યારે અમે અમારા ગવર્નર અને સ્થાનિક ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓને મળતા અને તેમની સાથે ફોટો પડાવીને ખુશ થઈ જતા. હવે જ્યારે અમે ફંડ એકત્ર કરીએ છીએ ત્યારે અમે તેમને કહીએ છીએ કે અમારી માંગ શું છે.”

રાજકીય નેતાઓ સુધી પહોંચ મેળવવાથી લઈને પોતાના હિતો અને માંગણીઓ રજૂ કરવા સુધીનો આ બદલાવ ભારતીય ડાયસ્પોરાના વધતા પ્રભાવનું કદાચ સૌથી સ્પષ્ટ ઉદાહરણ છે.

તેમણે કહ્યું, “અમે કોણ છીએ તે હવે સ્પષ્ટ છે. અમારો અધિકાર છે અને અમને માન્યતા મળવી જોઈએ. હવે તેઓ અમારી વાત સાંભળે છે.”

યજમાનમાંથી હિતધારક સુધીની સફર

ગુપ્તાના ઘર અને તેમની જાહેર પ્રવૃત્તિઓના કારણે તેમને ભારતના વડાપ્રધાનો, મંત્રીઓ, રાજદ્વારીઓ અને અમેરિકાના ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓ સાથે સંપર્કમાં આવવાની તક મળી.

તેઓ વડાપ્રધાન રાજીવ ગાંધી અને પી.વી. નરસિંહ રાવની મુલાકાત દરમિયાન સ્વાગત સમિતિઓમાં સામેલ રહ્યા. તેમણે મનમોહન સિંહ માટે ડાયસ્પોરા કાર્યક્રમનું આયોજન કરવામાં મદદ કરી. તેઓ અટલ બિહારી વાજપેયીના પેનલ ફિઝિશિયન રહ્યા અને નરેન્દ્ર મોદી વડાપ્રધાન બન્યા તે પહેલાં તેમની અમેરિકાની મુલાકાતો દરમિયાન તેમને મળ્યા હતા.

ગુપ્તાએ કહ્યું, “હું પહેલીવાર મોદીજીને ત્યારે મળ્યો હતો જ્યારે તેઓ એટલા જાણીતા નહોતા. તેઓ એક વખત અમેરિકાની મુલાકાતે આવ્યા હતા અને મેરીલેન્ડમાં મારા એક મિત્રને મળવા આવ્યા હતા. અમે પાંચ-છ લોકોએ સાથે બેસીને લંચ કર્યું હતું.”

ગુપ્તાના જણાવ્યા મુજબ તેમને મોદી પ્રભાવશાળી લાગ્યા હતા, જોકે તેમણે ક્યારેય કલ્પના નહોતી કરી કે એક દિવસ તેઓ ભારતના વડાપ્રધાન બનશે.

તેમણે કહ્યું, “હું તેમનાથી પ્રભાવિત થયો હતો, પરંતુ ક્યારેય વિચાર્યું નહોતું કે તેઓ એક દિવસ વડાપ્રધાન બનશે.”

1990ના દાયકામાં આવી મુલાકાતોનું સ્વરૂપ અલગ હતું. ભારત ત્યારે વિદેશી ચલણની મર્યાદાનો સામનો કરતું હોવાથી ભારતીય રાજકીય નેતાઓ કેટલીકવાર સ્થાનિક સમર્થકોના ઘરે રોકાતા હતા. ડાયસ્પોરાના સભ્યો યજમાન, આયોજક અને બંને દેશો વચ્ચે અનૌપચારિક સેતુની ભૂમિકા ભજવતા હતા.

ગુપ્તાનું માનવું છે કે હવે આ ભૂમિકા બદલાઈ ગઈ છે. ભારતીય અમેરિકનો હવે માત્ર ભારતથી આવતા નેતાઓ માટે સ્વાગત સમિતિનો ભાગ નથી. તેઓ અમેરિકન સંસ્થાઓમાં હિતધારક છે અને ભારત-અમેરિકા સંબંધોમાં સક્રિય ભાગીદાર બન્યા છે.

તેમણે કહ્યું, “આપણે ભારત-અમેરિકા સંબંધો સાથે જોડાયેલી પ્રવૃત્તિઓમાં સક્રિય થવું પડશે, આ સંબંધોને આગળ વધારવા પડશે અને ખાતરી કરવી પડશે કે ભારતને હળવાશથી લેવામાં ન આવે અને તેને જે સન્માન મળવું જોઈએ તે મળે.”

એકતાનો પડકાર

સમુદાયની પ્રગતિ પર ગર્વ હોવા છતાં ગુપ્તા તેની એક કાયમી નબળાઈથી ચિંતિત છે અને તે છે આંતરિક વિભાજન.

તેમણે કહ્યું, “તેનું એક કારણ એ છે કે આપણે ભારતીય અમેરિકનો વિભાજિત છીએ. આપણે એક નથી.”

તેમના મતે ભાષા, પ્રદેશ, ધર્મ અને સંગઠનો વચ્ચેની સ્પર્ધા સમુદાયને અલગ-અલગ દિશામાં ખેંચી શકે છે. તેમનો ઉકેલ અલગ સંગઠનોને સમાપ્ત કરવાનો નથી, પરંતુ જ્યારે વ્યાપક હિતો એકસરખા હોય ત્યારે બધાએ સાથે ઊભા રહેવું જોઈએ.

તેમણે કહ્યું, “અમારી પોતાની સંસ્થાઓ છે, અમારી પોતાની પ્રવૃત્તિઓ છે. હું કહું છું કે તમારી પોતાની સંસ્થા રાખો, પરંતુ સાથે-સાથે એકબીજાની પ્રવૃત્તિઓને પણ સમર્થન આપો.”

ગુપ્તાના મતે એકતાનો અર્થ હંમેશાં પૈસા આપવો કે કોઈ સંસ્થાના સભ્ય બનવું જ નથી. તેનો અર્થ બીજા જૂથના કાર્યક્રમમાં હાજરી આપવી, જાહેરમાં સમર્થન આપવું અથવા સમુદાયના એક હિસ્સા પર થયેલો હુમલો સમગ્ર સમુદાયની ચિંતાનો વિષય છે તે દર્શાવવું પણ હોઈ શકે છે.

તેમણે કહ્યું, “ભલે અમે તેમને આર્થિક રીતે મદદ ન કરીએ, પરંતુ અમે તેમને સમર્થન આપીએ છીએ. અમે તમારી સાથે છીએ.”

તેઓ એવા યુવા ભારતીય અમેરિકનો અને ભારત વચ્ચે વધતા અંતર અંગે પણ ચિંતિત છે, જેમણે ભારતમાં વધુ સમય વિતાવ્યો નથી. ગુપ્તાએ કહ્યું કે તેઓ પોતાના બાળકોને નિયમિત રીતે ભારત લઈ જતા હતા અને પોતે લગભગ 50 વખત ભારતની મુલાકાત લઈ ચૂક્યા છે. તેમના મતે દરેક પરિવાર પોતાના બાળકોને ભારતનો આવો અનુભવ આપી શક્યો નથી.

હાલમાં તેઓ વોશિંગ્ટન વિસ્તારમાં એક ઇન્ડિયા હેરિટેજ સેન્ટર સ્થાપવાની યોજનામાં પણ જોડાયેલા છે. પ્રસ્તાવિત કેન્દ્રમાં ઐતિહાસિક વસ્તુઓ અને શૈક્ષણિક સામગ્રી દ્વારા યુવા પેઢીને ભારતના ઇતિહાસ અને સંસ્કૃતિથી પરિચિત કરાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.

તેમણે કહ્યું, “આશા છે કે તેનાથી તેમને પ્રેરણા મળશે અને તેઓ ભારત વિશે વધુ સકારાત્મક રીતે વિચારશે.”

અમેરિકા પહોંચ્યાના લગભગ 60 વર્ષ બાદ ગુપ્તાની કહાની ભારતીય અમેરિકાના બે સંપૂર્ણપણે અલગ સમયગાળાને જોડે છે. એક સમય એવો હતો જ્યારે ભારતીય ડૉક્ટરોને શાકાહારી ભોજન મળતું નહોતું અને પરિવારો દાળ તથા લોટ ખરીદવા માટે લાંબી મુસાફરી કરતા હતા. આજે એ જ સમુદાયમાંથી બિઝનેસ લીડર્સ, રાજકીય દાતાઓ અને ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓ ઊભા થયા છે તથા મંદિરો અને સંગઠનોનું વિશાળ નેટવર્ક વિકસ્યું છે.

ગુપ્તા આજે પણ ભારતીય ધ્વજ અને ગૌરવનો સંદેશ ધરાવતી લેપલ પિન લોકોને આપે છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ તેમણે આ પિન વાજપેયી, મોદી અને અમેરિકાની મુલાકાતે આવેલા અનેક મંત્રીઓને પણ આપી છે.

પરંતુ આ પિન દ્વારા વ્યક્ત થતી ઓળખ પણ સમુદાયની સાથે બદલાઈ છે. હવે તે માત્ર વિદેશમાં વસતા ભારતીયોની ઓળખ નથી. આ ઓળખ ભારત અને અમેરિકા બંને સાથે જોડાયેલી છે અને બંને દેશો પ્રત્યેની જવાબદારી પણ દર્શાવે છે.

ગુપ્તાએ કહ્યું, “હવે આપણે માત્ર ગૌરવશાળી ભારતીય નથી, પરંતુ ગૌરવશાળી ભારતીય અમેરિકનો છીએ.”

સમુદાય જે સન્માનનો હકદાર છે તેની વાત કરતાં તેમણે ઉમેર્યું, “અને એ સન્માન આપણને મળશે. આજે નહીં તો આવતીકાલે, પરંતુ ચોક્કસ મળશે.”

ગુજરાતીમાં અન્ય સમાચારો વાંચવા અહીં ક્લિક કરો "ન્યુ ઇન્ડિયા અબ્રોડ ગુજરાતી"