ટ્રમ્પના બીજા કાર્યકાળમાં બહેતર દિવસોની આશા સાથે બીતેલા છ મહિનામાં પરિસ્થિતિએ એવું વળાંક લીધું કે ભારત પર વિશ્વમાં 'સૌથી વધુ' દંડાત્મક ટેરિફ લાગુ થયા. આ છ મહિનામાં રણનીતિની દૃષ્ટિએ મહત્ત્વનો એક મિત્ર દેશ 'મોરચો' બની ગયો. વેપારને હથિયાર બનાવીને યુદ્ધમાં રોકાયેલા દેશોને મજબૂર કરીને 'મિત્ર' બનાવવાની ટ્રમ્પની રણનીતિ અમેરિકાને કેટલા મિત્રો આપશે અને તેને કેટલું 'મહાન' બનાવશે તે તો ભવિષ્યમાં ખબર પડશે, પરંતુ એટલું નક્કી છે કે હાલમાં વિશ્વભરમાં એક વિચિત્ર અનિશ્ચિતતા પ્રવર્તી રહી છે.
આ અનિશ્ચિતતાના સમયમાં ભારતે આશાવાદના કેટલાક બિંદુઓ શોધી કાઢ્યા છે, અને કેટલાક શોધી રહ્યું છે. અમેરિકા પાસેથી જે આશાઓ હતી તે હવે વિશ્વના અન્ય દેશોમાં શોધવી પડી રહી છે. વેપાર માટે નવા રસ્તાઓ અને દેશો શોધાઈ રહ્યા છે, જેથી અમેરિકાથી થતું નુકસાન ભરપાઈ થઈ શકે. એકંદરે, જે 'આપત્તિ' આવી છે, તેમાં ભારત અવસરો શોધી રહ્યું છે. પડકારનો સામનો કરવાનો એક મહત્ત્વનો જુસ્સો પણ આ જ છે. અને ઇતિહાસ સાક્ષી છે કે પરમાણુ પરીક્ષણ વખતે અમેરિકા તરફથી આકરો અભિગમ સહન કરનાર ભારત વિજેતા બનીને બહાર આવ્યું હતું.
જ્યાં સુધી 50 ટકા ટેરિફ અને તેની અસરની વાત છે, ભારતમાં તેના પર મિશ્ર પ્રતિક્રિયાઓ છે. બધા એ વાત સ્વીકારે છે કે આ ઝટકો મોટો છે, પરંતુ સાથે જ આ આશાવાદ પણ છે કે ભારત આનો સામનો કરી શકે છે. જે રીતે આર્થિક મંદી જેવી મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓમાં ભારતીય અર્થવ્યવસ્થા ટકી રહી, તેવી જ આશાઓ આ વખતે પણ બંધાઈ રહી છે. થોડા વર્ષો પહેલાં, જ્યારે સમગ્ર વિશ્વ કોવિડથી ઝઝૂમી રહ્યું હતું, ત્યારે ભારત પોતાના સાધન-સંસાધનોના બળે નાયકની જેમ અન્ય દેશોની મદદ કરી રહ્યું હતું. એટલે કે, મુશ્કેલીના સમયમાં પોતે પણ ઊભું રહ્યું અને અન્ય દેશોને પણ સહારો આપ્યો.
પડકારજનક સ્થિતિમાં પોતાને સંભાળવું અને અન્યની મદદ કરવી એ ભારતની ઓળખ છે. અને હવે જ્યારે ભારત સામે ફરી એકવાર પડકારની સ્થિતિ છે, ત્યારે ભારત તે જ જુસ્સા સાથે પોતાને ઊભું કરવાની જદ્દોજહદમાં છે. કદાચ પોતાના પર ભરોસો અને ભૂતકાળના અનુભવોમાંથી મળેલી શક્તિના બળે જ ભારત પોતાની કેટલીક શરતો પર અડગ છે, જેને અમેરિકાનો એક વર્ગ તેનો 'અડિયલ' વલણ ગણાવી રહ્યો છે.
પરંતુ નિશ્ચિતપણે આ પરિસ્થિતિમાં પણ બંને પક્ષે આશાવાદ છે. આશાવાદ એ વાતનો કે બાબતો ફરી ગોઠવાઈ જશે, પાટે ચડશે અને સાથે મળીને આગળ વધશે. આથી જ મોદી-ટ્રમ્પ વચ્ચે સીધી વાતચીતનો આગ્રહ વિવિધ વર્ગો દ્વારા કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ આગ્રહ કરનારાઓમાં વેપાર જગતના લોકો ઉપરાંત પૂર્વ અને વર્તમાન અધિકારીઓ-મંત્રીઓ પણ સામેલ છે.
ટેરિફને લઈને ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે અમેરિકાના નાણામંત્રી સ્કોટ બેસેન્ટનું કહેવું છે કે ભારત અને અમેરિકાના સંબંધો ખૂબ જટિલ છે. રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ અને વડાપ્રધાન મોદીના વ્યક્તિગત સ્તરે સારા સંબંધો છે. આ સંબંધો રશિયન તેલ સુધી મર્યાદિત નથી. ભારત વિશ્વનું સૌથી મોટું લોકતંત્ર છે અને અમેરિકા સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા. મને ભરોસો છે કે અંતે આપણે એકસાથે આવીશું. આવો જ ભાવ અમેરિકામાં ભારતના પૂર્વ રાજદૂત અને રાજ્યસભા સાંસદ હર્ષવર્ધન શ્રૃંગલાનો છે. શ્રૃંગલાના જણાવ્યા મુજબ, બંને સરકારો 'પરસ્પર લાભદાયી મુક્ત વેપાર કરાર' સુધી પહોંચવા માટે આશાવાદી છે. વિશ્વાસ છે કે દ્વિપક્ષીય સંબંધો ટૂંક સમયમાં તાજેતરના વર્ષોની ઉચ્ચ ગતિ પ્રાપ્ત કરી લેશે.
Comments
Start the conversation
Become a member of New India Abroad to start commenting.
Sign Up Now
Already have an account? Login