ભૂતપૂર્વ નાયબ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર જોન ફાઇનરે જણાવ્યું હતું કે યુએસ સાથીઓ વોશિંગ્ટનથી વ્યૂહાત્મક અને આર્થિક સ્વતંત્રતા મેળવવા માટે વધુને વધુ પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. / IANS
અમેરિકાના પૂર્વ ઉપ-રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર જોન ફાઇનરે ચેતવણી આપી છે કે યુરોપ, એશિયા અને મધ્ય પૂર્વના અનેક દેશો અમેરિકા પરની પોતાની નિર્ભરતા ઘટાડવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યા છે. તેમના મતે, રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની નીતિઓ અમેરિકાના પરંપરાગત સાથી દેશો સાથેના સંબંધોને નબળા બનાવી રહી છે અને તેની આર્થિક અસર અમેરિકાને પણ ભોગવવી પડી રહી છે.
ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સમાં રવિવારે પ્રકાશિત થયેલા પોતાના અતિથિ લેખમાં ફાઇનરે લખ્યું હતું કે, "વિશ્વ અમેરિકા સાથેના સંબંધો ધીમે-ધીમે ઘટાડી રહ્યું છે અને તેની કિંમત હવે અમેરિકાને ચૂકવવી પડી રહી છે."
ફાઇનરના જણાવ્યા મુજબ યુરોપના દેશો પોતાના સંરક્ષણ, ઊર્જા અને ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રને વધુ મજબૂત બનાવી રહ્યા છે. સાથે જ તેઓ અન્ય દેશો સાથે આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક સંબંધો પણ વિસ્તારી રહ્યા છે. તેમણે ગયા અઠવાડિયે અંકારામાં યોજાયેલી નાટો સમિટનો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું કે ત્યાં ટ્રમ્પે ફરી એકવાર ડેનમાર્ક અને સ્પેન સહિતના અમેરિકી સહયોગી દેશોની ટીકા કરી હતી.
ફાઇનરે જણાવ્યું કે આ વલણ માત્ર યુરોપ પૂરતું મર્યાદિત નથી. તેમના મતે, ટ્રમ્પ પ્રશાસનની ભ્રષ્ટાચાર સંબંધિત છબી, વેપાર વિવાદો, લશ્કરી કાર્યવાહી અને કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા (AI) અંગેની અસ્થિર નીતિઓને કારણે અનેક દેશો અમેરિકા સાથેનું અંતર વધારી રહ્યા છે.
તેમણે લખ્યું કે આજે દુનિયાભરના અનેક દેશો અમેરિકા જેવી મહાસત્તાથી પોતાનું અંતર વધારવાની વ્યૂહરચના અપનાવી રહ્યા છે.
ફાઇનરના જણાવ્યા મુજબ અમેરિકા અને તેના સાથી દેશો વચ્ચેના નબળા પડતા સંબંધો ચીન સાથે વધતી વ્યૂહાત્મક સ્પર્ધાના સમયમાં વોશિંગ્ટનની લશ્કરી, ટેક્નોલોજી અને આર્થિક મજબૂતીને અસર પહોંચાડી રહ્યા છે. તેમના મતે હવે ઘણા દેશો આત્મનિર્ભરતાને રાષ્ટ્રીય શક્તિનો મહત્વપૂર્ણ આધાર માનવા લાગ્યા છે.
તેમણે ઇરાન સાથેના સંઘર્ષને કારણે ગેસોલિન અને ખાતરના ભાવમાં થયેલા વધારાનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તેમના જણાવ્યા મુજબ આ વધારાના કારણે અમેરિકન ગ્રાહકો પર આશરે 132 અબજ ડોલરનો વધારાનો આર્થિક બોજ પડ્યો છે. આ આંકડા તેમણે મૂડીઝના અંદાજને ટાંકીને રજૂ કર્યા હતા.
ફાઇનરે વધુમાં જણાવ્યું કે યુરોપનું વધતું સંરક્ષણ બજેટ હવે અમેરિકન કંપનીઓને બદલે સ્થાનિક ઉદ્યોગોને વધુ લાભ પહોંચાડી રહ્યું છે. વર્ષ 2025માં યુરોપનો સંરક્ષણ ખર્ચ 14 ટકા વધીને 864 અબજ ડોલર થયો હતો, પરંતુ અમેરિકન સંરક્ષણ કંપનીઓ પાસેથી થતી ખરીદીમાં લગભગ અડધો ઘટાડો નોંધાયો હતો.
પૂર્વ વ્હાઇટ હાઉસ અધિકારીએ ટ્રમ્પ પ્રશાસનની ઇમિગ્રેશન નીતિઓની પણ ટીકા કરી હતી. તેમના જણાવ્યા મુજબ આ નીતિઓના કારણે અમેરિકા તરફ આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાસ અને ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે આવનારા લોકોની સંખ્યામાં ઘટાડો થયો છે. વર્ષ 2025માં અગાઉના વર્ષની સરખામણીએ 40 લાખ ઓછા આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાસીઓ અમેરિકા આવ્યા હતા, જેના કારણે 8 અબજ ડોલરથી વધુનું આર્થિક નુકસાન થયું હતું. ઉપરાંત ગયા શૈક્ષણિક સત્રમાં આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓના પ્રવેશમાં 17 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો હતો, જેના કારણે અમેરિકાની યુનિવર્સિટીઓને ઓછામાં ઓછું 1 અબજ ડોલરનું નુકસાન થયું હતું.
ભારત અંગે ફાઇનરે લખ્યું કે નવી દિલ્હી યુરોપ, મધ્ય પૂર્વ અને અનિચ્છાએ ચીન સાથે પણ પોતાના વેપારી સંબંધો વિસ્તારી રહ્યું છે. તેમણે જણાવ્યું કે અમેરિકાની અદ્યતન AI ટેક્નોલોજી સુધી વિશ્વસનીય પહોંચ અંગેની ચિંતાને કારણે ભારતના નીતિ નિર્માતાઓ સ્થાનિક વિકલ્પો અથવા ચીની ટેક્નોલોજી તરફ પણ નજર કરી રહ્યા છે.
ફાઇનરે પોતાના લેખમાં એક વરિષ્ઠ ભારતીય અધિકારીને ટાંકતા લખ્યું કે, "લોકો હવે કહે છે કે આપણે ફરી ચીન તરફ જોવું જોઈએ અથવા પછી પોતાની ટેક્નોલોજી વિકસાવવી જોઈએ."
તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે કેનેડાએ ચીન સાથે નવી વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી સ્થાપી છે અને 150 અબજ ડોલરથી વધુના યુરોપિયન સંરક્ષણ ફંડમાં પણ જોડાયું છે. જ્યારે જાપાન પોતાની આક્રમક લશ્કરી ક્ષમતાઓ મજબૂત બનાવી રહ્યું છે અને દક્ષિણ કોરિયાની સંરક્ષણ કંપનીઓ અમેરિકન કંપનીઓનો બજાર હિસ્સો મેળવવામાં સફળ થઈ રહી છે.
જો કે, ફાઇનરે સ્વીકાર્યું કે અમેરિકાના સહયોગી દેશો વધુ આત્મનિર્ભર બનવાના કેટલાક પ્રયાસો લાંબા ગાળે અમેરિકા માટે પણ ફાયદાકારક બની શકે છે. તેમના મતે જો યુરોપ પોતાની સંરક્ષણ ક્ષમતાઓ મજબૂત બનાવશે તો અમેરિકા પોતાના લશ્કરી સંસાધનોને અન્ય વ્યૂહાત્મક ક્ષેત્રોમાં કેન્દ્રિત કરી શકશે.
જોન ફાઇનરે વર્ષ 2021થી 2025 દરમિયાન બાઇડન પ્રશાસનમાં ઉપ-રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર તરીકે સેવા આપી હતી. હાલમાં તેઓ યેલ લો સ્કૂલ અને સેન્ટર ફોર અમેરિકન પ્રોગ્રેસમાં ડિસ્ટિંગ્વિશ્ડ સિનિયર ફેલો તરીકે કાર્યરત છે.
ગુજરાતીમાં અન્ય સમાચારો વાંચવા અહીં ક્લિક કરો "ન્યુ ઇન્ડિયા અબ્રોડ ગુજરાતી"
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
Comments
Start the conversation
Become a member of New India Abroad to start commenting.
Sign Up Now
Already have an account? Login