ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ભારતીય વૈજ્ઞાનિકોએ નાની ગેલેક્સીમાં બ્લેક હોલની હાજરી માટેના આંકડા 'સંપૂર્ણ સુસંગત' જણાવ્યા
આ અભ્યાસ આગામી પેઢીની અવલોકન સુવિધાઓના સંદર્ભમાં ખાસ કરીને સમયસર છે
-
IANS(ગુજરાતી) - Fri, 17, Apr 2026
- 07:14 EDT
- 17
ઉચ્ચ-ગુણવત્તાવાળા તારાઓની ગતિશીલ માહિતીનો ઉપયોગ કરીને, વૈજ્ઞાનિકોએ આ તારાવિશ્વોમાં તારાઓ કેવી રીતે ફરે છે તેનું મોડેલિંગ કર્યું. / NASA
ભારતીય વૈજ્ઞાનિકોના એક નવા અભ્યાસમાં આપણી આકાશગંગા (મિલ્કી વે)ની આસપાસ ફરતી કેટલીક સૌથી નાની ગેલેક્સીઓ - ડ્વાર્ફ સ્ફેરોઇડલ ગેલેક્સીઓ - માં બ્લેક હોલની શક્યતાની તપાસ કરવામાં આવી છે. અધિકૃત નિવેદન અનુસાર, ૧૭ એપ્રિલના રોજ જાહેર કરાયેલા આ અભ્યાસમાં મળેલા આંકડા "મધ્યમ-સમૂહના બ્લેક હોલની હાજરી સાથે સંપૂર્ણ સુસંગત" છે.
ભારતીય એસ્ટ્રોફિઝિક્સ સંસ્થાના (IIA) વૈજ્ઞાનિકો કે. અદિત્ય અને અરુણ મંગલમે તૈયાર કરેલા આ અભ્યાસમાં ત્રણ ગુરુત્વાકર્ષણીય ઘટકો તારાઓ, ડાર્ક મેટર હેલો અને સંભવિત કેન્દ્રીય બ્લેક હોલ ને સમાવિષ્ટ કરીને સ્વ-સુસંગત ડાયનેમિકલ મોડલ્સ બનાવવામાં આવ્યા છે.
ઉચ્ચ-ગુણવત્તાવાળા તારકીય કિનેમેટિક આંકડાનો ઉપયોગ કરીને વૈજ્ઞાનિકોએ આ ગેલેક્સીઓમાં તારાઓની હિલચાલનું મોડલિંગ કર્યું અને તેના આધારે કેન્દ્રમાં કોઈ બ્લેક હોલ હોય તો તેના સમૂહને મર્યાદિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો.
અરુણ મંગલમે જણાવ્યું કે, "અમારા મોડલ્સ અને આંકડાના આધારે અમે આ ડ્વાર્ફ સ્ફેરોઇડલ ગેલેક્સીઓમાં કેન્દ્રીય બ્લેક હોલના સમૂહ પર મજબૂત ઉપરી મર્યાદાઓ નક્કી કરી છે, જે સામાન્ય રીતે એક મિલિયન સૌર સમૂહથી નીચે છે અને કેટલીક ગેલેક્સીઓમાં તો તેનાથી પણ ઘણી નાની કિંમતો જ જોવા મળે છે."
તેમણે વધુમાં કહ્યું, "આ આંકડા એવી જરૂરિયાત નથી દર્શાવતા કે મોટા બ્લેક હોલ અસ્તિત્વમાં હોવા જ જોઈએ, પરંતુ તેઓ મધ્યમ-સમૂહના બ્લેક હોલની હાજરી સાથે પૂરેપૂરા સુસંગત છે."
વિજ્ઞાન અને ટેક્નોલોજી મંત્રાલયના નિવેદનમાં જણાવાયું છે કે આ કાર્ય સિદ્ધાંત તેમજ ભવિષ્યના અવલોકનો માટે મહત્વપૂર્ણ અસરો ધરાવે છે. અરુણ મંગલમે કહ્યું, "સૌથી નાની ગેલેક્સીઓ સુધી એકીકૃત સંબંધ સ્થાપિત કરવાથી ગેલેક્સી અને બ્લેક હોલના વિકાસના સિમ્યુલેશન માટે મહત્વનું બેન્ચમાર્ક મળે છે."
આ અભ્યાસ આગામી પેઢીની અવલોકન સુવિધાઓના સંદર્ભમાં ખાસ કરીને સમયસર છે, જેમાં ભારતીય એસ્ટ્રોફિઝિક્સ સંસ્થા દ્વારા પ્રસ્તાવિત નેશનલ લાર્જ ઓપ્ટિકલ ટેલિસ્કોપ (NLOT) અને એક્સ્ટ્રીમલી લાર્જ ટેલિસ્કોપ (ELT)નો સમાવેશ થાય છે.
આ સુવિધાઓ અભૂતપૂર્વ અંતરિક્ષ અને વર્ણપટીય રીઝોલ્યુશન પૂરું પાડશે, જેનાથી ઝાંખી અને ઓછા સમૂહવાળી ગેલેક્સીઓમાં તારકીય કિનેમેટિક્સના ચોક્કસ માપણી શક્ય બનશે.
આ અભ્યાસમાં રજૂ કરાયેલો એકીકૃત સંબંધ આવા આંકડાના અર્થઘટન માટે મજબૂત સૈદ્ધાંતિક અને અવલોકનાત્મક માળખું પૂરું પાડે છે, ખાસ કરીને ડ્વાર્ફ ગેલેક્સીઓના ક્ષેત્રમાં, જ્યાં બ્લેક હોલના સંકેતો અત્યંત સૂક્ષ્મ હોય છે.
મોટી ગેલેક્સીઓના કેન્દ્રમાં સુપરમેસિવ બ્લેક હોલનું અવલોકન નિયમિત રીતે થાય છે, પરંતુ મિલ્કી વેની આસપાસની ડ્વાર્ફ સ્ફેરોઇડલ ગેલેક્સીઓ જેવી નાની ગેલેક્સીઓ અત્યંત ઝાંખી, ગેસ-ગરીબ અને ડાર્ક મેટરથી પ્રભુત્વવાળી હોવાથી તેમાં બ્લેક હોલનું સીધું અવલોકન અત્યંત પડકારજનક છે.
ગુજરાતીમાં અન્ય સમાચારો વાંચવા અહીં ક્લિક કરો "ન્યુ ઇન્ડિયા અબ્રોડ ગુજરાતી"
Related
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
E Paper
Video
Comments
Start the conversation
Become a member of New India Abroad to start commenting.
Sign Up Now
Already have an account? Login